Kordon Kanı Transplantasyonu
Doğum sırası atılan bu doku ilk kez 1988’ de kök hücre nakli amacıyla
kullanılmıştır. Fransa’da Fanconi Aplastik Anemi tanısı olan bir hastanın
annesinin gebeliği sırasında bebeğin hastalığı taşımadığı ve doku
tiplerinin uygun olduğu tespit edildikten sonra normal doğum sırası kordon
kanı toplanmıştır. Bu doku ABD’de Broxmeyer tarafından nakile kadar -196
°C de saklanılmıştır. Gerekli hazırlıktan sonra nakledilen göbek kordon
kanı, hasta çocuğun tüm hematolojik parametrelerinin iyileşmesini
sağlamıştır. Bu çocuk halen sağlıklı olarak yaşamaktadır. Bu başarılı
tecrübenin ardından malign olan veya olmayan değişik tanılara sahip
hastalarda da başarılı sonuçlar yayınlanmıştır. Kordon kanı kök hücre
nakli tedavisinden yarar gören hastalıklar:akut lösemiler, kalıtsal kan
hastalıkları(talasemi), metabolik ve immun yetmezlik sendromları, akkiz
kemik iliği yetmezlikleri sayılabilir.
Kordon Kanı Transplantasyonu, alıcı özelliklerine göre şu tiplerde
olabilir:
1. Ailede bir hasta kardeş olması durumunda sonradan doğan ve genetik
olarak sağlıklı HLA uygun kardeşten allojeneik nakil,
2. Aile içinde hasta bir birey için sağlıklı ve HLA uygunluğu ve kök hücre
yeterliliği durumunda allojeneik nakil,
3. Doğum öncesinde anne/vericinin başka hasta aileler için kullanılmak
üzere bağışlaması durumunda , akraba olamayan alıcılara HLA uygunluğu
sağlandığı takdirde allojeneik nakil,
4. Doğum sırasında kordon kanı dondurulan olgularda ilerde kök hücre nakli
gerektiğinde yapılan otolog kök hücre nakli.
Şu ana kadar tüm dünyada gerçekleşen kordon kanı nakli sayısı 2000’i
geçmiştir(2,8). Bu nakillerden 143’ü 1 Ekim 1988 ve 31 Aralık 1996
tarihleri arasında 45 Avrupa merkezinde gerçekleşmiştir. Başlangıçta nakil
sayısı aile içinde sınırlı ve az sayıda iken son yıllarda özellikle 1992
den sonra Kordon Kanı Bankalarının kurulmaya başlaması ile akraba dışı
kordon kanı nakilleri hızlı bir şekilde artarak sayısı 2000 e yaklaşmıştır.
Otolog nakil sayısı ise son derece azdır. Yayınlanmış tek otolog kordon
kanı nakli olgusu bir retinoblastoma olgusudur. AML tanısıyla izlenen bir
çocuk için gerekebileceği düşüncesiyle annenin gebeliğini takiben HLA tam
uygun kardeşten toplanan kordon kanı, AML li hastanın gereksinimi ortadan
kalktıktan sonraki bir tarihte gelişen retinoblastomanın tedavisi amacıyla
kullanılmıştır(13). Avrupa’da kordon kanı transplantasyonu uygulayan
merkezler Avrupa Kan ve İlik Transpantasyonu (EBMT) grubu içerisinde
EUROCORD grubu olarak organize olmuşlar ve 3 yıldır senede bir kez
toplanmaktadırlar. Eurocord’un amaçları şu şekilde özetlenebilir (3) ;
1- Kordon kanı toplama, inceleme ve kriyoprezervasyon yöntemlerinin
standardizasyonu
2- Kordon kanındaki hematopoetik öncül hücrelerin özelliklerini ve gen
transferini incelemek
3- Kordon kanındaki lenfositlerin immün fonksiyonlarını incelemek
4- Kordon kanı transplantı alıcı ve verici olguları arasında serum ve
hücre naklini koordine etmek ve kolaylaştırmak
5- Kordon kanı transplantlarının Avrupa’da kayıt sistemini oluşturma
Alternatif kaynaklar olan ve kan ve kemik iliği nakli ile karşılaştırmalı
protokollerin geliştirilmesine öncülük etmek