Kisinin icinde birbirinden farkli kisilikler hissedip, bu kisiliklere uyan davranislarda bulunmasi, bu kisiliklerin etkisi altinda oldugu anlarda yaptiklarindan habersiz olma halidir. Bu kisilikler bireyin kendi cinsiyetinden, yas grubundan, sosyoekonomik ve kulturel durumundan farkli olabilir. Bu kisiliklere ait kafasinin icinden gelen ve kendisini yonlendiren sesler duyabilir. Farkli kisilikler var olan "evsahibi" kisilige zarar verici davranislar gosterebilir (es ya da karsi cinsle uygunsuz iliskiler, suca yonelik davranislar gibi). Evsahibi kisiligi oldurup, yerine gecmek icin intihar girisimlerinde bulunabilirler.



Nasil olusmaktadir?

Genellikle cocukluk yaslarinda cok agir fiziksel (dovulme, agir cezalandirmalar), cinsel (tecavuz, cinsel tacizler) ve duygusal (sevgi gosterilmeme, saglik, egitim ihmalleri ve bakim gereksinimlerinin yerine getirilmemesi gibi) travma yasantilari sonrasinda gelisir. Bu donemde cocuk bu olaylar esnasinda kendini olayin etkisinden kurtarmak icin bir savunma mekanizmasi seklinde “o olayi yasayan ben degilim, bu olanlar bana yapilmiyor, ben bunlari hissetmiyorum” vb dusunce degisiklikleri gelistirir. Bu zamanla normal disi bir hal alip, bu bozukluga donusur. Bu sekil bir savunma sureci, agir travmalara uyum saglamada onemli bir yere sahiptir.



Dissosiyatif kimlik bozuklugunun birincil belirtileri:

Iki ya da daha fazla birbirinden ayri kimligin ayni kiside varligi (herbirinin kendi icinde sureklilik gosteren cevre ve benlik algisi, iliski kurma ve dusunme bicimi vardir). Bu kimliklerden en az ikisi zaman zaman tekrarlayarak kisinin davranislarini denetim altinda tutar. Onemli kisisel bilgileri siradan bir unutkanlikla aciklanamayacak sekilde animsayamazlar.



Baska Turlu Adlandirilamayan Dissosiyatif Bozukluk:

Bu durumun DKB'ndan farki iki ya da daha cok kisilik durumu olmasina karsin, kisilikler arasinda ayrilik ve farklilik yoktur ya da onemli kisisel bilgiler icin untkanlik durumu bulunmamaktadir. Genelde en cok gorulen dissosiyatif bozukluktur. Ayrica uzun sureli zorla dusunce asilanmasi (beyin yikama), tibbi bir duruma baglanamayan bilinc kaybi-koma halleri, bazi duyu otesi algi yasantilarinin oldugu vakalar bu gruba ornek olusturmaktadir.



Toplumda ne oranda gorulmektedir?

% 5-10 arasinda gorulmektedirler. Daha cok kadinlarda teshis edilmektedir. Erkek hastalarin ise suc isledikleri icin daha cok adli sistem icinde olduklari ve bu nedenle tani konulamadigi dusunulmektedir. Kisilerin ozellikle kafalari icinden gelen sesler duymalari, yaptiklarini hatirlamadiklari seylerle karsilasmalari gibi belirtilerin, ogrenilmesi halinde kendilerinin “akil hastanesine kapatilacaklari ya da toplumda damgalanacaklari ” yonundeki inanclari nedeniyle tedaviye basvurmadiklari gorulmektedir.



Hastalik nicin onemlidir?

Rahatsizligi bilmeyen kisilerce yanlislikla daha agir rahatsizliklarla karistirilip, hastanin yanlis ve hayatini kotu etkileyen tedaviler uygulanmasina yol acilabilir. Hastanin islevselligi kotu etkilenebilir. Hasta intihar edebilir ya da baskalarina zarar verebilir. Degisik kisiliklerin etkisi ile suc olarak addedilebilecek olaylarla karsilasilabilir.



Tedavi:

Hastalik bu rahatsizligi bilen psikiyatristlerce uzun dönemli psikoterapi ile tedavi edilmektedir. Tedavide kisiliklerin bir araya getirilerek bir butun olusturmasi ve gecmiste yasanan ve bazi hallerde unutulmus olan travma doneminin aydinlatilip, bunun normal bilinc hali ile birlestirilmesi ve butunlestirme sonrasi eslik eden diger kisilik sorunlari ve yaklasimlarin tedavisi ile surdurulur. Psikoterapi esnasinda farkli kisiliklerin etkisi ile sikayetlerde alevlenmeler gorulebilir. Bu durumlarda ilac tedavileri ve kisa sureli yatakli tedaviler gerekebilir.