(09-Mart-2005/Mynet)Ülkemizde
gereksiz ve yanlış tüketilen ilaçların başında antibiyotikler geliyor.
Biraz ateşimiz çıktığında... boğazımız ağrıdığında... grip olduğumuzu
sandığımızda... hemen antibiyotiklere sarılmaz mıyız ? Cerrahpaşa Tıp
Fakültesi Göğüs Hastalıkları Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Rasim
Küçükusta derledi.
Antibiyotik
nedir ?
Antibiyotikler, infeksiyon hastalıklarının tedavisinde kullanılan ve
bakteri, mantar, parazit... gibi mikroorganizmaların çoğalmasını
durdurarak veya onları öldürerek etkili olan bir ilaç grubudur. Yerinde ve
uygun olarak kullanıldığında hayat kurtarıcı olan bu ilaçlar, yanlış
uygulamalarda önemli ekonomik kayıplara neden oldukları gibi, mikropların
direnç kazanmalarına, ciddi yan etkilere de yol açabilirler.
TEMEL
KURALLAR
-Antibiyotik seçimi dikkatle yapılmalı, doktor önerisi olmadan gelişi
güzel ilaç kullanılmamalıdır. Nezle, grip gibi viral infeksiyonlarda
antibiotik almak gereksiz ve zararlıdır.
-Hastalık etkeninin tam olarak saptanamadığı veya birden çok bakterinin
etken olma ihtimallerinin olduğu durumlarda geniş spektrumlu
antibiyotikler tercih edilir. Doktorlar, özel durumlarda aynı anda iki
antibiyotik birden verebilirler.
-Her hasta ve hastalık için en uygun antibiyotik seçilmelidir. Pahalı
antibiyotik iyi antibiyotik demek değildir. İdeal seçim, çeşitli vücut
sıvılarının (balgam, idrar, kan...) kültür ve antibiyogramına göre yapılır,
ancak bu pratikte her zaman mümkün olmaz.
-Antibiotiklerin dozu, genel olarak yaşa ve vücut ağırlığına göre
belirlenir. Antibiyotik düzeyi kanda istenilen düzeye erişemiyorsa
beklenen etki elde edilemez. Buna karşılık yüksek düzeylerde önemli yan
etkiler ortaya çıkar.
-Antibiotikler değişik şekillerde uygulanabilir. En rahat ve ucuz olanı,
ilacın ağız yoluyla tablet veya şurup olarak alınmasıdır. Ağız yoluyla
ilaç içemeyenlere, bulantı-kusması veya ishali olanlara ya da durumu ağır
olanlara antibiyotik kas veya damar içine iğne ile zerk edilerek
verilmelidir.
-Antibiyotikler belirli aralıklarla ve düzenli olarak alınmalıdır. Bu
süreler antibiyotiğin türüne göre değişir. Bazılarının 6 saat ara ile
alınması gerekirken, bazılarının 24 saatte bir alınması yeterlidir.
-Antibiyotik tedavi süresi hastalığa göre farklıdır. Bazı durumlarda tek
bir doz bile yeterli olurken bazı hastalıklarda haftalarca ve hatta
aylarca ilaç alınması gerekir.
-Gebelere ve çocuklara güvenle uygulanabilecek antibiyotikler olduğu gibi,
kesinlikle verilmemesi gerekenler de vardır.
-Böbrek ve karaciğer hastalığı olanlara ilaçlar çok dikkatle verilmeli ve
hastalar yakından izlenmelidir.
-Antibiyotiklerin ciddi allerjik belirtilere neden olabilecekleri
unutulmamalıdır. Özellikle penisilin türü antibiotikler ölüme kadar
gidebilen reaksiyonlara yol açabilirler.