(07-Mart-2005)Senede 1 kere yapılması gereken jinekolojik testlerdir. Özellikle risk grubu kadınlarda kesinlikle ihmal edilmemesi gerekir. Risk grubu: anne-baba- kızkardeş-erkekkardeş gibi yakınlarında kanser hastalığı olan kadınlardır.
Özellikle meme kanseri; anne ve kızkardeşte varsa üzerinde durulması
gereken önemli bir risk unsurudur.
Rahim ve yumurtalık kanserlerinde de durum aynıdır. Yakın akrabalarında bu
tür kanser olan kadınlar risk grubu olarak değerlendirirler.
RİSK GRUBUNDA BULUNANLAR KADINLAR İÇİN NELER
YAPILIYOR?
Önce risk faktörlerini izah edilerek kadınlar bilinçlendirilmeye çalışılır.
Risk durumu tespit edildikten sonra koruyucu olarak yaşam tarzında
yapılması gereken değişiklikler tespit edilir.
Örneğin; sigara içiyorsa içmemesi önerilir. Kullandığı ilaçlar tespit
edilir. Kullandığı ilaçlarının olası yan etkileri araştırılır. Örneğin
menopozdaysa ve hormon replasman tedavisi almaktaysa bunların olası
zararları izah edilir ve risk faktörü olarak dikkate alınır. Genç
hastalarda devamlı kullanılan doğum kontrol hapları soruşturulur.
Diğer sistemik hastalıkları
eğer varsa tespit edilir ve devamlı kullandığı ilaçlar soruşturulur.
Örneğin; kortizon kullanıp kullanmadığı araştırılır. Kortizon bilindiği
gibi bağışıklık sistemini baskılayıcı bir ilaçtır. Kanser de bağışıklık
sisteminin zayıflaması ve çökmesiyle çok alakalıdır. Zaten kanserlerin
çoğunun ortaya çıkması geçirilen bir psikolojik travma sonucu oluşan
bağışıklık sisteminin çökmesi sonrasında oluşur.
Hastanın yaşam tarzındaki diğer kanserojen etkenler tespit edilir.
Kaçınılması mümkün olanlardan uzak durması önerilir ve yaşam tarzında
değişiklikler yapması tavsiye edilir. Örneğin; rahim ağzı kanserleri HPV
(Human Papilloma Virus) enfeksiyonlarıyla çok ilişkilidir. Yani cinsel
hayatı aktif, sık partner değiştiren kadınlarda bu virus enfeksiyonuna
yakalanması olasılığı daha fazladır. Böyle bir risk taşıyorsa alabileceği
önlemler ile kansere yakalanma olasılığı azaltılmaya çalışılır. Risk
faktörleri belirlendikten sonra jinekolojik muayene yapılır. Ultrason ve
pap smear kontrolünden sonra hasta laboratuar testleri için laboratuara,
mamografi tetkiki için de radyoloji merkezine sevk edilir.
Rutin jinekolojik check-up'ı şunları içermektedir:
1- Kan sayımı
2- Tam idrar tahlili
3- Açlık kan şekeri
4- Kandaki biokimyasal analizler
5- Mamografi
6- Ultrasonografi
7- Kemik yoğunluğu
8- Tümör markerler
Bu rutin tetkikler hastanın yaşına ve risk faktörlerine göre değerlendirip
azaltılıp çoğaltılabilir ilave tetkikler istenebilir.
Jinekolojik check-up sadece kanser riskini tespit etmeye yönelik değildir.
Kadın sağlığında osteoporoz ve kalp hastalığı da önemli risk faktörleridir.
Bu nedenle kan biokimyası ve kemik yoğunluğu da önem taşımaktadır. Aynı
şekilde diabet (şeker hastalığı) da önemli bir risk unsurudur. Çünkü her
mevcut hastalık diabetle daha komplike bir hale gelmektedir.
Örneğin; menopoz eğer üzerine
bir de diabet eklenirse daha komplike bir hal almaktadır. Aynı şekilde
genç hastalarda da diabet, hastalığın seyri açısından önem taşımaktadır.
Gebelikte diabet, gebeliği oldukça komplike bir hale getirmektedir.
Kanser tedavisi görenlerde de diabet mevcudiyeti tedaviye ek bir yük
getirmektedir. Özetlemek gerekirse, jinekolojide risk faktörleri; kanser,
diabet, kalp hastalıkları, hipertansiyon, trombo emboli, osteoporoz gibi
hastalıklardın ve jinekolojik Check-Up bu tür hastalıkları ortaya
çıkarmaya hedeflemektedir.