(06-Mart-2005)Yeterince balık, et ve yumurta tüketmeyenler, stres altında çalışanlar ve tiroit beziyle ilgili sorun yaşayanlar saç dökülmesinin yanı sıra kellik riskiyle de karşı karşıya. Ancak, saçsız kalmaktan korkanlara tıp dünyası pek çok seçenek sunuyor. Özel ürünler ve ilaç tedavileri kadar, bunların yetersiz kaldığı durumlarda uygulanan saç nakli yöntemleri de etkili sonuçlar veriyor
Florence Nightingale Hastanesi Cildiye Uzmanı Prof. Dr. Gönül Ergenekon,
saç dökülmesiyle ilgili sorularımızı yanıtladı...
* Aşırı saç dökülmesi ile kast edilen nedir? Normalden nasıl ayırt edilir?
Başımızda bulunan ortalama 100 bin saç teli her ay bir santim uzuyor. Her
gün ortalama 100 saçımız dökülür. Bundan daha fazla olan miktarlarda,
aşırı saç dökülmesinden bahsedilir. İnsanların yarısı yaşamlarının bir
döneminde saçlarının dökülmesinden şikâyet eder. Saç dökülmesinin tıp
dilindeki karşılığı 'Alopesi'dir. 30'lu yaşlarda bu şikayet yüzde 30'larda
iken, 50'li yaşlarda oran yüzde 50'lere yükselir.
* Mevsimsel saç dökülmesi ve strese bağlı saç dökülmesi var mıdır?
Poliklinik hastalarında en sık gördüğümüz saç dökülme nedenlerinin
arasında mevsimsel ve strese bağlı dökülmeler gelmektedir. Her ikisinde
de, etken ortadan kalkınca saçlar normale döner. Saç dökülmesinin olduğu
dönemlerde biotin desteği iyileşmeyi çabuklaştırır.
YATAK MI TARAK MI?
* Erkeklerin saçları neden dökülür?
Erkeklik hormonu seviyesinin vücuttaki normal seviyesinden yükselmesi ya
da saç hücrelerinin genetik olarak bu hormona aşırı duyarlı olması,
erkeklerde kelliğe neden olur. Yale Üniversitesi'nde kellik üzerine
araştırma yapan Dr. Ivan Cohen'e göre, kelliğin temel nedeni hormonlardan
kaynaklanıyor. Cohen, "Erkeklik hormonu seviyesi yükselince saçlar,
kadınlık hormonu etkisiyle kısalır ve zayıflar. Bazen saçların hepsi
birden uzamadan yenilenmeden durur. Bu da saçların dökülmesine neden olur'
diyor.
* Saçların dökülmesini engellemek için neler yapmalı?
Saçların dökülmesini durduran ve bazen de yavaşlatan ilaçlar var. Hatta,
bazıları saçların yeniden çıkmasını sağlıyor. Fakat yine de bu tip
ilaçları almadan önce mutlaka bir uzmana danışın. Yapılan araştırmalarda
çok fazla alkol alanların saçlarının dökülmediği belirlenmiş. Bu
araştırmayı yapan Dr. Hugh Ruston olayı şöyle açıklıyor. "Vücuda fazla
alınan alkol, testosteron seviyesinin düşmesine ve kadınlık hormonu (östrojen)
seviyesinin artmasına yol açıyor. Bu da erkeklerin saçlarının dökülmesini
engelliyor. Fakat östrojen seviyesinin yükselmesi seks hayatını olumsuz
etkiler. Yani kısaca, yatak mı tarak mı?
* 38 yaşına kadar saçları dökülmeyen birinin ileriki yaşlarda dökülme
ihtimali var mı?
Erkeklerin sadece yüzde 12'si 25 yaşında kel olurken, yüzde 37'si 35'ten
sonra ve yüzde 45'i ise daha ileriki yaşlarda kel olur. Ama özellikle
erkeklerin üçte ikisi emeklilikten sonra kel olur.
DEDENİZİN SAÇINA BAKIN
* Babası kel olan erkeklerin saçlarının dökülme olasılığı daha mı yüksek?
Evet. Fakat erkekler testosteron seviyelerinin yüzde 90'ını anneden alır.
Bu nedenle, annenin ailesindeki erkeklerin saç durumu babanın saçlarından
daha fazla önem taşır.
* Saç ekimi ne zaman yapılmalı?
25-26 yaşından sonra saç ekimine başlanmalıdır. Çünkü, bu yaşlardan sonra
dökülecek saçın oranı ve bölgesi belli olur. Örneğin, saçları 20 yaşında
dökülmeye başlayan bir gence yapılan saç ekimi çok yanlıştır. Çünkü bu
kişinin dökülen saçlarının yerine yapılan ekleme, bir süre sonra diğer
saçlarının dökülmesiyle ortada kalır ve komik bir görüntü oluşur.
Dökülecek saç sınırının belirlenmesi gerekir. Bu sınır belirlenince
kişinin özellikle ensesindeki saçlar alınıp, istenilen bölgeye
yerleştirilir.
İLAÇ CİNSELLİĞİ ETKİLİYOR
* Piyasada bulunan kellik ilaçları etkili mi?
Piyasada saçları çıkartan ilaçlar bulunuyor. Dışardan sürülerek saçları
besleyen, saç kalitesini artıran ampuller, kremler var. Ancak bunlar saçı
tekrar çıkarmaya yaramıyor. Bunlar mevcut olan saçı koruyup dökülmeyi
geciktiriyor. Bunun yanında, saçın tekrar çıkmasını sağlayan başka ilaçlar
da bulunuyor. Fakat bu ilaçların erkek hastaları cinsel yönden olumsuz
etkileyen yan etkileri bulunuyor.
* Saçı daha az yıkayıp, daha az fırçalamak saç dökülmesini yavaşlatır mı?
Hayır. Saçınızı yıkayıp, sık sık fırçalamanız onun daha dolgun ve sağlıklı
görünmesini sağlar. Saçlarınızı yıkayarak saçınızdaki yağın ve kepeğin
gitmesini sağlarsınız. Saçınıza gerekmedikçe yumuşatıcı ve besleyici krem
kullanmayın.
* Hangi hastalıklar saçları döküyor?
Stres, hastalık ve sağlıksız beslenme saçlarınızın dökülmesine neden olur.
Stres ve diğer psikolojik sorunlar vücut işlevlerini sekteye uğratır. Bu
durum saçlara da yansır; saçlar daha hızlı dökülmeye ve daha yavaş uzamaya
başlar. Tiroid bezinin az ya da aşırı çalışması da saç dökülmesine yol
açan önemli bir faktördür. Bu durumda doktor kontrolünde hormon ya da iyot
tabletleri kullanmak gerekebilir. Vücudunuzun saç uzatabilmesi için
proteine ihtiyacı var. Bu yüzden düşük proteinli yiyecekler de zararlı.
Yeterince balık, et ve yumurta yediğinizden emin olun. Çinkodan,
sebzelerden, tahıldan ve kırmızı etten alınan demir saç için önemlidir.
* Kel erkekler cinsel açıdan daha mı güçlüdür?
Hayır. Yüksek testosteron seviyesine sahip olmak cinsel gücün de daha
fazla olacağı anlamına gelmez. Saç dökülmesine neden olan yüksek
testosteron genellikle aileden geçen genetik bir özelliktir.
* Saç sağlığı için hangi vitaminlerden ek destek alınabilir?
Bilinçsiz beslenme ve diyetler saçı olumsuz etkiler. Vitamin mineral ve
protein eksikliği saçı cansızlaştırarak dökülmesine yol açar. Sağlıklı
saçlar için B6, B12, C, E ve biyotin vitaminleri, kalsiyum, magnezyum,
çinko, bakır ve demir gibi elementler de çok önemlidir.