Damar sertliği, sessizce
ilerleyip ölüme varan ciddi sonuçlar doğurabilir. 17 yaşında biri bile
damar sertliğine bağlı olarak kalp krizi geçirebilir
Halk arasında damar sertliği
olarak bilinen `ateroskleroz', Türkiye'de yaklaşık 4 - 5 milyon erişkini
etkiliyor. Çok küçük yaşlarda başlayabilen sorun ilerledikçe kalp krizine
ve felce yol açıyor. Ateroskleroz Eğitim ve Araştırma Derneği Başkanı,
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Barış
İlerigelen, sorularımızı yanıtladı...
Damar sertliği nasıl oluşur?
Damar yapısının, yağların artmasıyla birlikte bozulması, tansiyon
yüksekliğine bağlı olarak akımın damar cidarına baskı yapması veya sigara
gibi damar duvarını bozan bir takım etkenlerle ortaya çıkıyor.
Kimler risk altında?
Sigara içen, aşırı alkol kullanan ve fazla kilolu kişiler buna yatkındır.
Hipertansiyon ve diyabet de risk faktörü.
Genetik faktörlerin rolü nedir?
Hiçbir risk faktörü olmayan ama ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olan
kişilerde aynı durum görülebiliyor.
Hangi yaşlarda risk daha büyük?
En riskli yaşlar 40-50 arası.
Damar hastalıkları gençlerde kaç yaşından itibaren görülmeye başlıyor?
Genel olarak 17-18 yaşında bir kalp kriziyle karşılaşıyoruz.
Kimler tetkik yaptırmalı?
Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı ortaya çıkan kişilerin ve diyabeti
olanların çok daha erken dönemde bazı tetkikleri yaptırması gerekiyor. 18
yaşını geçen herkesin en azından kan basıncını ölçtürmesi, kolesterol
ölçümlerini yaptırması, kan şekerine baktırması gerekiyor.
Hangi şikâyetleri gözönünde bulundurmak lazım?
Öncelikle göğüs bölgesinde baskı hissi olan, özellikle egzersiz sırasında
yanma, sıkışma hissi olan kişilerin erken dönemde hiç vakit geçirmeden
doktora gitmesi lazım. Göğüs ağrısı çok karakteristikte (anjina), ki bu
efor sırasında gelir, hastanın göğsünde bir baskı hissi şeklinde olur,
birkaç dakika sürüp dinlenmekle geçer. Genelde kola, boyuna, omuza, çeneye
yayılım gösterir. Böyle bir yakınma varsa kalp damarlarında daralma
ihtimali yüzde 90'ın üzerindedir.
Bu durumda hasta nasıl yönlendirilir?
Bu kişileri genelde anjiyoya gönderiyoruz. Anjiyoyla damarların durumunu
görüp ilaç, balon ya da by - pass'la damarları açma yönünde tedaviyi
seçiyoruz. Eğer belli belirsiz göğüs ağrıları varsa o zaman efor testi
yapılıyor. Şikâyeti olmayanlarda erken tanı olanağı, çok sınırlı. Bir nevi
fal bakmak gibi.
'Sigarayı bırak, spor yap'
İsveç Lunds Üniversitesi'nden Prof. Leif R. Erhardt, "HDL (iyi kolesterol)
Türklerde düşük. Bu damar sertliğinin önemli nedenlerinden. Türkler ayrıca
çok fazla sigara içiyor. HDL'yi yükseltmek için sigara ve alkol tüketimini
azaltmak şart" dedi. Royal Free Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Prof.
Steve Humphries de, fazla kilo ve obezite sorununa değinerek şunları
söyledi: "Problem gün geçtikçe gençlere, çocuklara iniyor. Hatta çocuklar
fazla kilo yüzünden erişkin tipi diyabet hastalığına yakalanıyor. İyi bir
diyetle ve egzersizi artırarak diyabet riskinden hem kendimizi hem de
çocukları korumak mümkün. Ayrıca sebze meyve ağırlıklı bir beslenmeye
sahip olmak gerekiyor."
milliyet