İnmemiş testis nedir? Teşhis ve tedavisi
(22-Nisan)
Testisler normalde skrotum ya da halk arasındaki deyimiyle erkekte torba denilen
yapı içinde bulunurlar. Eğer testislerden biri veya her ikisi de torbada
yerleşik durumda değilse bu durum inmemiş testis olarak değerlendirilmelidir.
Testisler bazen hormonal yetersizlikler bazen ise anatomik ve fiziksel sorunlar
nedeniyle torbaya inemezler.
Testisler doğumda torbaya inmiş mi olmalıdır?
Aslında Evet, doğumda testislerin torbaya inmiş olması gerekir, ancak bazen 1
yaşın sonuna kadar da testislerin kendiliğinden torbaya inmesi
beklenebilir.Burada önemli olan doğumun olmasından hemen sonra bebeğin ilk
muayenesini yapan kişinin testislerin de muayenesini yaparak testislerin yerinde
olup olmadığını kontrol etmesidir. Hastanelerde olan doğumlarda bu görev çocuk
doktorlarının üzerindedir.Evlerde doğum yapanlarda ise ebelerin bu konuda çok
dikkatli olması gerekmektedir. Duruma göre doğumu gerçekleştiren Kadın - Doğum
uzmanlarının da gerektiğinde bu muayeneyi yapmaları çok önemlidir.
Testisler torbada değilse vücutta başka nerelerde
bulunabilirler?
Testisler doğum öncesi anne karnında iken, böbrekler seviyesinde bele yakın bir
bölgededirler. Anne karnındaki gelişim sırasında aylar içerisinde yavaş yavaş
aşağıya doğru inmeye başlarlar ve yukarıda da belirttiğim gibi doğuma yakın
torbaya inmeleri gerekir. İşte testisin yukarıdan aşağı torbaya doğru iniş yolu
üzerinde bir yerde kalabilirler. Örneğin kasıklarda, kasığın biraz daha üst
kısmında veya karın içinde kalabilir. Bazen de bu iniş yolu dışında bir bölgede
örneğin bacakla kasığın birleştiği femoral bölgede, torbayla makat arasındaki
perineal bölgede penisin dip kısmında veya torbanın bir bölümünde her iki testis
birlikte rastlanılabilir. Bu duruma Ektopik testis yani iniş yolu dışında
bulunma olarak adlandırılır.
Testislerin torba dışında bulunmasının önemi nedir?
Torbaların ısısı, vücut ısısı olan 36.5-37 den 1.5 - 2 derece daha serin bir
ortamdır.Testislerin doku yapısı bu ısının üstündeki sıcaklıkta örneğin vücut
içi ısısında özellikle sperm(tohum) üretiminde bozulmalara yol açabilir, ve bu
testislerin gelişimi bozulur. Bu da ileride çocuk sahibi olmasını
engelleyebilir.
Testislerden birisi yukarıda diğeri torbada ise de çocuk
sahibi olmayla ilgili sorun olur mu?
Olabilir. Çünkü inmemiş olan testis nedeniyle vücutta bazı toksik maddeler
salgılanır ve bu maddeler torbada olan testis üzerinde de olumsuzluklar
yaratarak fonksiyonunu bozabilir. Bu yüzden testisin birinin dahi torbaya
inmemiş olması ciddi sorunlara yol açabilir. Bu ciddi sorun sadece çocuk sahibi
olamamak değildir. İnmemiş ve vücutta kalmış olan testislerden, gelişme çağında
veya sonrasında tümör(ur) çıkma olasılığı da vardır. Bu nedenle hayatı tehdit
eden bir hastalıkla karşı karşıya kalınabilir.
Bu çok ciddi bir durum olarak değerlendirilmeli midir?
Kesinlikle çok ciddi bir durumdur,çünkü testis tümörü hayatı tehdit eden bir
hastalıktır.Çocuk sahibi olamamak da bazen kişilerin sosyal hayatlarını ciddi
şekilde tehdit eder. Bu kişilerin bazen aileleri yıkılabilir,boşanmalar olabilir
ve insanlar bu nedenle ciddi psikolojik sorunlar da yaşayabilir. Ayrıca toplumda
maalesef yanlış bilgi nedeniyle bu kişilere kısır damgası vurulabilir ve bu
durumdaki kişiler de psikolojik yıkıma uğrayabilirler, bazen intihar sözcükleri
girişimlerine dahi rastlanabiliyor. Bazı erkeklerin çocuk sahibi olamamasını
yanlış bilen bazı kişi ve topluluklar o kişinin erkeklik gücünün de olmadığını
ve iktidarsız olduğunu sanarak bu durumdaki insanları bir de bu yanlış suçlama
ile itham ederler.
Ancak, Erkeklik gücü yani cinsel ilişki kurabilme yeteneği ile çocuk sahibi olma
durumu farklıdır. Testislerin hormon üreten dokuları ısıdan pek etkilenmezler ve
normal hormon üretimi devam eder. Bozulan özellikle sperm üreten hücre ve
dokulardır. O halde inmemiş testis nedeniyle çocuk sahibi olamayan bir erişkin
başka bir rahatsızlığı olmadığı sürece cinsel ilişki kurmayla ilgili bir sorunu
yoktur yani iktidarsız değildir.
İnmemiş testisin tanısı nasıl konur?
Başta da söylediğim gibi özellikle doğumda ilk muayenede bu tanı doktor veya
ebeler tarafından konabilir. Ancak bu durum ihmal edilmiş veya aile doğum
telaşıyla bu bilgiyi göz ardı etmişse bebeklerin ve çocukların çocuk
doktorlarına düzenli kontrolleri sırasında mutlaka testis muayenelerinin
yapılması gerekmektedir. Ayrıca anne ve babaların da özellikle çocuğun banyosu
sırasında bu kontrolleri kendilerinin de yapması mümkündür.Kuşkulandıkları bir
durumda hemen doktora başvurmaları en doğru yaklaşımdır. Çocuk doktorlarına veya
direkt olarak bir Üroloji uzmanına başvurmaları gerekir. Çocuk doktorları da
tanıyı koyunca zaten bu çocukları bir üroloji uzmanına yönlendireceklerdir.
Bir başka tanı ise maalesef askerlik muayenesi sırasında yapılır. Ancak bu
yaştaki teşhiste çok geç kalınmış oluyor ve yukarıda belirtilen riskler belirgin
hale geliyor.
Üroloji uzmanları tanıyı nasıl koyarlar?
Öncelikle fizik muayeneyle tanı birçok durumda konur, teşhisi destekleyici
ultrasonografi tetkiki de mutlaka yapılmalıdır.Teşhisin konduğu yaşa da bağlı
olarak başka bazı tetkikler de örneğin gençler ve erişkinlerde teşhis yeni
konduysa sperm tahlili de yapılmalı ve kişinin üreme fonksiyonu da
belirlenmelidir.
İnmemiş testisin tedavisi nasıl ve ne zaman
uygulanmalıdır?
Bebek 1 yaşını dolduruncaya kadar beklenebilir, bazen testiler kendiliğinden de
1 yaşın sonuna kadar torbaya inebilir. 1 yaşını geçenlerde tedaviye derhal
geçilmelidir. Öncelikle bu konuda 3 haftalık bir hormon tedavisi uygulanır eğer
sonuç alınırsa tedavi tamamlanmış demektir. Bu tedavi sonuçsuz kalır ve testis(ler)
torbaya inmemişse mutlaka ameliyatla testilerin torbaya indirilmesi gerekir. Bu
tedaviler ne kadar erken yaşta yapılırsa ilerideki olası olumsuzluklar olasılığı
da o kadar azalacaktır.Yaş ilerledikçe hele de ergenlik çağına girildiği halde
testisler torbada değilse bu testislerin sonradan tümör oluşturma riski
nedeniyle ameliyatla çıkartılması da gerekebilecek koruyucu bir önlemdir.
Testislerin ileri yaşlarda testise indirilmesinin
sakıncaları var mıdır?
Öncelikle bu ameliyatın gecikmesi çocuk sahibi olamama riskini her geçen yıl
artıracaktır. İleri yaşlarda indirilmesi de tümör riskini artıracaktır.
Bir de testislerin bazen torbada olup bazen de vücuda geri
kaçması durumu var.
Bu duruma hareketli(mobil) testis denir. Bu durum da yukarıda açıkladığımız tüm
riskleri içermektedir. Bu riskler bazen geriye dönüşümü olmayan sonuçlar
doğurabileceği için ÇOK CİDDİYE ALINMALIDIR. Tanı ve tedavisi inmemiş testis
gibidir. Yalnız burada çocuk doktorlarının ve ailenin testislerin yerinde olup
olmadığını kontrol etmeleri daha da önem kazanır. Çünkü testisleri yerinde görüp
nasılsa bir daha sorun olmaz düşüncesi de yanlıştır.Hareketli testis de ameliyat
çok daha kolay ve kısadır ve zamanında yapıldığında tedavi kesindir.
İnmemiş testis konusunda halk arasında başka bazı yanlış
bilgilenmeler var mıdır?
Özellikle aile büyüklerinin bazıları "Küçücük çocuğun orasını
burasını(testisler) ellettirmeyin, hele ameliyat ettirmeyin ileride kısır olur"
gibi ÇOK YANLIŞ ifadeleri gerçekten de ileride o çocuğun yaşantısını olumsuz
etkileyecektir. Bu ifadenin nedeni ve mantığı geçmişte gecikilmiş ve ileri
yaşlarda tedavi edilmiş özellikle de ameliyat edilmiş hastaların çocuk sahibi
olamaması varsayımına dayandırılır. Oysa o kişiler ameliyat oldukları için
değil, gecikilmiş yaşta tedavi edilmeye çalışıldığı için sonuç alınamamış
hastalardır. Erken yaşta tedavi edilen bebekler, çocuklar bu sorunu ve riski
ortadan kaldırmış en aza indirmiş olacaklardır. O nedenle çocuk biraz daha
büyüsün, 5-10 yaşına gelsin gibi bilgiler ve düşünceler kesinlikle YANLIŞTIR.
En doğrusu en geç 1 yaşın sonuna kadar beklendiği halde testisler torbaya
inmediyse DERHAL tedavisine geçilmesidir. Bu bebek veya çocuğun ilerideki olası
sorunlarının ve çocuk sahibi olamamasının sorumlusu bu tedaviyi geciktirenler
olacaktır.
Mynet
