Kalp hastalıklarında tedavi seçenekleri

(19-3-2005/Radikal) Kalbinizdeki rahatsızlık nedeniyle doktora gittiniz. Çeşitli incelemelerden sonra bazı tedavi seçenekleri sunuldu. Hastaneye gitmeden önce sizi bekleyen olası süreci Siyami Ersek Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Klinik Şefi Doç. Dr. Azmi Özler anlattı.

Koroner kalp hastalığı

İlaç tedavisi: Tanı yöntemleriyle kalp damarlarınızda çok önemli olmayan darlıklar belirlenmişse tedavi, damar açıcı, kolesterol düşürücü, tansiyon ayarlayıcı gibi ilaçlarla yapılır. Ancak damar tıkanıklığı riskine karşı fazla kilolarınızdan, sigaradan ve sağlıksız besinlerden de kurtulmalısınız.

Balon ve stent: Damarlarınızdaki daralmalar ciddiyse ya da tehlikeli bölgelerdeyse mekanik yollarla müdahale devreye girer. Balon tedavisinde, kasık atardamarından girilerek kalbin damarlarına doğru kılavuz bir tel itilir. Daha sonra bu tel aracılığıyla sönük bir balon darlığın olduğu bölgeye yerleştirilir. Dışarıdan elle kumanda edilen bir cihazla bu balon şişirilir ve birikmiş plaklar kırılır. Eğer hâlâ darlaşma eğilimdeyse bu kez damar içine, tükenmez kalem içindeki yaylara benzeyen 'stent' adı verilen çelik kafesler yerleştirilir.

Cerrahi tedavi (baypas): Balon veya stent tedavisine uygun olmayan hastalara uygulanır. Baypas, darlık veya tıkanıklığın olduğu yere kan yönlendirme işlemidir. Bu yöntemde göğüs, kol ya da bacak damarlarından yararlanılarak tıkalı damarın yanına ikinci bir yol yapılır. Kan da yapılan bu yeni damardan geçer. İstatistiklere göre, göğüsten alınan damarların 10 yıl sonra açık kalma oranı daha yüksek.

Baypas ameliyatları günümüzde kalp tamamen durdurularak ya da atarken yapılabiliyor. Göğüs kafesi tamamen açılabildiği gibi ufak kesilerden bu işlemi gerçekleştirmek mümkün. Türkiye'de de artık bu ameliyatlar robot yardımıyla yapılabiliyor.
Ameliyat süresi, hastaya göre değişmekle birlikte genellikle iki-dört saat. Hasta operasyon sonrasında bir ay içinde normal yaşamına dönebiliyor.

Kalp kapak hastalıkları


İlaç tedavisi: Kalbin içindeki kan akımının ileri doğru hareket etmesini sağlayan dört kapak var: Mitral, pulmoner, triküspid ve aort. Bu kapaklar her kalp atımında kanı geçirmeleri gerektiği zaman açılır, kanın geri kaçmasını önlemeleri gerektiği zaman da kapanır. Eğer bu kapaklarda çok ciddi olmayan bir sorun varsa, hasta ilaçla tedavi edilir. İlaçlar mekanik rahatsızlığı ortadan kaldırmaz, sadece kapak rahatsızlığının kalp üzerindeki olumsuz etkilerini engeller. Hastaya düzenli testler yapılarak, ilerleme olup olmadığı belirlenir.

Balon tedavisi: Mitral kapak darlığında balon tedavisi uygulanır. Dar olan kapağın içine bir balon sokulup şişirilir ve kapak açılır.

Cerrahi tedavi: Kalp kapakları tamamen bozulmuşsa kapağın önce tamir edilmesi, bu olmuyorsa sökülmesi ve yerine yenisinin takılması gerekebilir.

Kapak değişimlerinde birçok materyalden yararlanılır. Domuz ve sığır perikardı ya da titanyum gibi dayanıklı metaller dışında kadavradan alınan kapaklar da kullanılabilir. Kapak seçimi kararı cerrah ve hastayla birlikte alınmalı.

Eğer hasta genç bir kadınsa ya da çocuk doğurmayı düşünüyorsa bioprotez kapaklar önerilir. Çünkü bu kapak uzun süre kan sulandırıcı ilaç kullanımını gerektirmez. Dolayısıyla hasta gebeliğinde ilaç sorunuyla karşılaşmaz. Bu kapakların dezavantajı ise 10-15 sene içinde değiştirilme zorunluluğu. Bioprotez kapaklar genç kadınlar dışında 70-75 yaşın üstündeki hasta grubuna da uygulanabiliyor.

İki grup dışında kalan tüm hastalara metal kapak takılır. Metal kapağın bir olumlu bir de olumsuz tarafı var: Bioprotez kapağın aksine ömür boyu kullanılabiliyor, ancak hastanın yaşamı boyunca kan sulandırıcı ilaç kullanması gerekli. Yine bu kapaklar diğerlerine göre dışarıya biraz ses yayabiliyor.

Aritmiler
Halk arasında çarpıntı olarak bilinen aritmilerin tedavisi çok geniş bir yelpazeyi içerir.

Aritmiler bazen basit ilaçlarla, bazen de cerrahi yöntemlerle tedavi edilebiliyor. Sorun kalp kapak ya da koroner kalp hastalıklarında sık görülen kalbin düzensiz kasılmasıyla ilgiliyse bu kez devre elektroşok girer.
Kalp bloku hastalıklarında (nabzın 40'ın altında atması) ilaçla tedavi edilmeye çalışılır. Başarılı olmazsa omuz toplardamarından girilip sağ kalp boşluğuna pil, sol köprücük kemiğinin altına da bataryası konulur.

Kalbin hızlı ve düzensiz çalışmasına yol açan taşikardinin tedavisinde ise radyofrekans yöntemi kullanılıyor. Bu yöntemde önce ritmi bozan odak bulunuyor, ardından kasıktaki toplardamardan kalbe ince bir tel kabloyla giriliyor ve yüksek frekanslı radyo dalgarıyla bu odak yakılıyor.


Kalp yetmezliği
Tedavide kalp yetmezliğine neden olan hipertansiyon, koroner damarlarındaki darlık gibi altta yatan hastalığın tedavisi esastır. Bunun yanı sıra tuz kısıtlaması, egzersiz, kalp yetmezliğine yönelik ilaçlar tedaviyi tamamlıyor. Eğer kalp yetmezliğine kapak bozuklukları, kalp damarlarındaki darlıklar neden oluyorsa cerrahi yöntemlerle bunlar çözülür. Bazı hastalarda kalp nakli zorunlu olabilir.


Yeni yöntemler daha zahmetsiz


Robotik cerrahi:
Bazı özel merkezlerde robot yardımıyla uygulanan bu yöntem kalp ameliyatlarını göğüs kafesini yarmadan yapma şansı tanıyor. Baypas ameliyatları, kapak tamirleri, kalp kulakçıkları arasındaki deliklerin kapatılması ve kalp yetmezliği çeken hastalara kalp pili takılmasında kullanılıyor.

Bu yöntemin klasik cerrahiye göre getirisi şu: Açık kalp ameliyatlarında göğüs kafesi yaklaşık 20 santim açılır ve operasyon gerçekleştirilir. Oysa robotik cerrahide ameliyat, sadece üç santimlik minicik kesilerden yapılıyor.

Küçük kesi ameliyatlar (invazil)
Seçilmiş hastalarda birkaç santimlik küçük kesilerden girilerek ameliyatlar gerçekleştiriliyor. Bu yöntemle kalp kapakları, kalp delikleri ve baypas ameliyatları yapılabiliyor.

İlaç kaplı stentler
Son yıllarda damarların daha uzun süre açık kalmasını sağlayan kortizon, antibiyotik kaplı stentler kullanılıyor. Normal stentlerde ilk altı ayda damar tıkanma oranı yüzde 25'lerdeyken bu oran ilaç kaplı stentlerle
yüzde 1-2'ye geriledi.

Kalp deliklerine ameliyatsız çözüm
Son iki yıldır gündemde olan bu yöntem sayesinde artık kalp odacıkları veya büyük damarlar arasındaki delikler ameliyatsız kapatılabiliyor.
Bu yöntemle, hasta genel anesteziye alınmıyor ve göğüs kafesi yarılmıyor. Tıpkı anjiyoda olduğu gibi kasıktan tellerle kalbe kadar ilerleniyor ve özel bir tıpayla delik kapatılıyor. Bu yöntemin en önemli getirisi sonuçların çok başarılı olması. Aynı zamanda göğüs kafesi açılmadığı için de daha az riske sahip.