Türkiye’de internet 12 yaşında

(14/Nisan)Türkiye’ye 12 yıl önce giren internet, henüz istenilen yaygınlığa ulaşamadı. İnternet yaygınlığı son iki yıldır nüfusun yüzde 10’unu aşamıyor.
 
ODTÜ ve Bilkent üniversiteleri 1993 yılında ilk Türk web sitelerini yayına koydu. 64kbit/sn hızında olan bu 2 hat, çok uzun bir süre ülkenin tek çıkışı olarak kaldı. Ege Üniversitesi’nden olan bağlantı ise 1994 başlarında, yine 64kbit/sn. hızından devreye girdi.

TR ADRESLİ 71 BİN WEB SİTESİ
Kurumlara ilk internet hesapları 1994’te verilmeye başlandı; ilk internet servis sağlayıcı ‘tr.net’ de aynı hizmete girdi. Ardından sırayla, Bilkent Üniversitesi (1995 Eylül), Boğaziçi Üniversitesi (1995 Kasım) ve İstanbul Teknik Üniversitesi (1996 Şubat) internet bağlantıları aldı.

1993 yılında ODTÜ ve Bilkent’in yaptığı ‘tr’ uzantılı iki web sitesiyle başlayan internet Türkiye mahreçli site sayısı, son rakamlara göre 71 bin 346’ya ulaştı. Yurtdışından da alınan alan adları ile birlikte Türkiye’ye yönelik internet sitesi sayısının yaklaşık 300 bin olduğu tahmin ediliyor. Özel sektörün internete ilgi göstermesiyle
2000’li yıllarda internet kullanımı ve site etkinliği arttı.

SOĞUK SAVAŞIN ‘ARMAĞANI’
İnternetin ilk kurucu çalışmalarını Soğuk Savaş döneminde Pentagon’a bağlı DARPA-Defence Advanced Research Project Agency (İleri Düzey Savunma Araştırmaları Kurumu) yürütmüştü. O yıllarda Pentagon gizli görüşmelerin dijital düzeyde kriptolanmasını sağlayacak iletişim ağları kurmayı amaçlıyordu. Veri paketleri kullanılan çalışmalar çerçevesinde 1969 yılında ARPANET’ adlı ilk iletişim ağı kuruldu. ARPANET, internetin atası sayılabilir.

E-POSTA 1972 KULLANILDI
Pentagon 1969 yılında, bilimsel ve çeşitli askeri araştırma projelerini desteklemek için ARPANET’i üniversite ve araştırma kuruluşlarına yerleştirdi. İlk internetin kullanıcıları üniversitelerdeki akademisyenler olmuştu. Ağ için bir protokol seti geliştirmek amacıyla Stanford Üniversitesi’nde 1973 yılında bir ‘internetworking’ projesi başlatıldı. İlk e-posta adres formatı ve telnet protokolünün dokümanı 1972 yılında yayınlandı.

ETHERNET 21 YAŞINDA
Yerel alan ağı protokolü Ethernet ise ilk kez 1974 yılında Harvard Üniversitesi’nden bir öğrenci tarafından ortaya atıldı. 1977-1978 yıllarında Ethernet ve TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) üzerinde yapılan çalışmalar sonrasında geliştirilen protokol, 1980 yılında ARPANET üzerinde kullanıldı. Daha sonra 1983 yılında ARPANET ağı üzerinde kullanılan NCP’den (Network Control Protocol) TCP/IP’ye geçildi.

İLK İNTERNET ÜNİVERSİTELERDE AÇILDI
İlk internet omurga ağı, 1986 yılında 56 Kbps omurga üzerinde NSFNet (National Science Foundation-Ulusal Bilim Vakfı) tarafından oluşturuldu. FTP sitelerinin arşivlerinin oluşturulmasına ve bilginin internet üzerinde paylaşılmasına olanak sağlayan Archie sistemi, 1989 yılında Montreal McGill Üniversitesinde geliştirildi. Aynı yıllarda Thinking Machines Corp. tarafından veri tabanlarındaki tüm text dosyaların indekslenmesine ve internet üzerinden tarama yapılabilmesine olanak sağlayan WAIS (Wide Area Information Server) geliştirildi.
İnternetin son kullanıcıya açılması ise 1990 yılında gerçekleşti. Haziran 1990’da TCP/IP’nin ilk kullanıldığı ağ olan ARPANET’in kullanımdan kaldırılarak, yerine ABD, Avrupa, Japonya ve Pasifik ülkelerinde ticari ve hükümet işletimindeki omurgalar (backbone) aldı.

WWW VE NETSCAPE
İnternet üzerindeki bilgi/dosya ve arşivlere hızlı erişimin sağlanabilmesi amacıyla 1989 yılında CERN (European Laboratory for Particle Physics)’de bir başka çalışma başladı. Bu çalışma 1991 yılında www (World Wide Web) protokolü adı altında kullanılmaya başlandı. 1993 yılında NCSA (National Center For Supercomputing
Applications) tarafından bu protokol üzerince çalışan grafik ara yüzlü bir yazılım olan ‘Mosaic’ geliştirildi. Bu tarayıcıyı daha sonra Netscape izledi. Netscape internetin son kullanıcı tarafında yaygınlaşmasında büyük bir misyon üstlenmişti.