Kadınlarda cilt kanserinden sonra en sık görülen kanser, meme
kanseri.Ayrıca, meme kanseri akciger kanserinden sonra da en fazla ölüme
yol açan hastalık olarak kabul ediliyor.2000 yılında 184 binmeme kanseri
vakası görülen Amerika'da 41 bin kadında meme kanserine ikincil problemler
nedeniyle yakalanıp yaşamlarını yitirdiği belirtiliyor.
Meme kanseri ortaya çıkışında kalıtım, daha önceki bir meme kanseri
hikayesi, adet düzensizliği, östrojen tedavisi, radyasyona maruz kalma,
hatalı beslenme alışkanlıkları ve alkol kullanımının etkili olduğu
belirtiliyor.
Kanser yatkınlığı gösteren bazı ailelerde yapılan genetik analizle, meme
kanserinin baskın kalıtsal bir geçişi olduğunu gösteriyor.Bu kalıtsal
geçiş ile bağlantılı genlerinde varlığı belirlenmiş durumda.Erişkin
toplumda yapılan araştırmalarda kadınların yüzde 5-10'unun annesi veya
kızkardeşinde meme kanseri saptandığını belirten Acıbadem Hastanesi Genel
Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Kemal Raşa, "Tüm birinci ve ikinci derecede
akrabalar değerlendirildiğinde bu oran iki katına çıkıyor.Birinci derecede
yakınlarında meme kanseri olan kadınlarda meme kanseri gelişme riskinin
iki kat arttığı saptanmış.Etkilenen akraba sayısı ve biyolojik yakınlık
arttıkça risk de artıyor." diyor.Kalıtsal geçişli meme kanserine neden
olan ve mutasyona uğramış genler birtakım sendromlara yani hastalık
gruplarına eşlik edebiliyor.Bu sendromlara değişik türdeki kanserler ve
kanser olmayan hastalıklar aynı zamanda görülebiliyor.Günümüzde bu anlamda
en sık görülen sendromlar hakkında bilgi veren Op. Dr. Kemal Raşa, "BRCA 1
ve BRCA 2 mutasyonlarına bağlı gelişen kalıtımsal meme ve yumurtalık
kanseri, P53 mutasyonuna bağlı gelişen Li Fraumeni sendromu ve PTEN
mutasyonuna ikincil gelişen Cowden sendromudur." diyor.Yaşla birlikte
artan meme kanseri riski en sık 50 yaşında ortaya çıkıyor.Meme kanserinin
genetik yatkınlığı olan hastalarda diğer hastalardan daha genç yaşlarda
ortaya çıktığı biliniyor.Kanser yatkınlığı olan ailelerde BRCA 1 ve BRCA 2
mutant geni taşıyan meme kanserli hastalarda ortalama tanı yaşı 40 olarak
bulunuyor.Ancak yine de genç hastalarda da genetik mutasyon oranının çok
yüksek olmadığını belirten Op. Dr.Kemel Raşa, şöyle devam ediyor.
"35 yaş altı meme kanseri tanısı olan hastalarda BRCA 1 mutasyonu yüzde
6.2 oranında bulunmuştur.Meme kanseri riski ilk adetin erken görülmesi
veya menepoza geç girilmesiyle artıyor.BRCA 1 gen mutasyonu olanlarda da
bu risk benzer şekillerde geçerlidir.Uzun süreli doğum kontrol hapı
kullanmak meme kanseri riskinde yüzde 1- 2 oranında artışa yol
açmaktadır.Ailede meme kanseri öyküsünün olmasının bu artışa etkisi
saptanamamıştır.Benzer şekilde menepozda kullanılan hormon yerine koyma
tedavisi de kansere yatkın ailelerde ek bir risk oluşturmamaktadır."
Şişmanlık, diyetle fazla miktar yağ alımı ve hareketsiz bir yaşam biçimi
de meme kanseri riskini arttırıyor.Şişman kadınların menepoz döneminde
riskinin özellikle arttığı vurgulanıyor.Fazla miktarda içki tüketimi de
riski artırıyor.
İyi Huylu Meme Hastalıkları
Meme kanseri için geçerli olan risk faktörlerinden bağımsız olarak iyi
huylu meme hastalıkları da meem kanseri için risk faktörü olarak kabul
ediliyor.Dr. Kemel Raşa bu konuda şunları söylüyor:
"Farklı hastalıklarda farklı artmış oranlardan bahsedilmiş olsada kabaca
meme kanseri sıklığının iki kar arttığı söylenebilir.Bir memesinde meme
kanseri gelişmiş kadınların diğer memesinde kanser gelişme oranı 3-4 kat
rtıyor.Birçok çalışmada diğer meme kanser gelişme hızı yılda yüzde 0.5-0.7
olarak bulunmuştur.Yani 10 yılda diğer memede kanser gelişme ihtimali
yüzde 5-7'dir."
Meme Kanseri Riski Nasıl Belirleniyor?
Düyada meme kanseri riskini önceden belirlemek için değişik yöntemler
uygulanıyor.Claus ve Gail modeli adı verilen bu yöntemlerde aynı hasta
için farklı sonuçlar elde edilebiliyor.Bu modeller BRCA 1 ve BRCA 2geni
taşıma ihtimali konusunda da fikir vermiyor.Kanserin genetik olarak
taşınmasına neden olan bu genlerin olup olamdığının anlaşılması için özel
genetik testler yapılıyor.Bu testlerin yapılma kriterinin ülkeden ülkeye
ve merkezden merkeze değiştiğini belirten Op. Dr. Kemal Raşa, en sık
kullanılan kriterle ilgili şöyle konuşuyor:
"İki veya daha fazla sayıdaki birinci derecedeki akrabasında meme ve
yumurtalık kanseri görülmesi veya kuşaklarda çok sayıda genç yaşta tanı
alan meme kanseri hastası olmasıdır."
Acıbadem