Dikkat: Kendi kendine meme muayenesi usulüne uygun uygulanmadığında
meme(leri)nizde bir sorun varmış izlenimi edinmenize ve böylece gereksiz
yere kaygı duymanıza neden olabilir. Bu nedenle aşağıdaki açıklamaları
dikkatlice okuduktan ve anlatılan muayene usulünü iyice kavradığınıza emin
olduktan sonra muayeneye başlamanız önerilir. Gerekli durumlarda ve
özellikle de muayeneniz sırasında normal dışı olduğunu düşündüğünüz bir
bulguya rastladığınızda doktorunuza mutlaka danışmalısınız.
Bu muayene önemlidir...
Her bilinçli kadın kendi kendine meme muayenesi yapmayı öğrenmeli ve bu
muayeneyi düzenli olarak yapmayı alışkanlık haline getirmelidir. Memedeki
kitlelerin %80'i, bu kitleler iyi huylu olsun, kötü huylu olsun,
kadınların kendisi tarafından ya tesadüfen, ya da kendi kendine meme
muayenesinde keşfedilmektedir. Tesadüfen keşfedilen kitleler genellikle
çok büyük kitleler olmakta, aksine, usulüne uygun olarak yapılan bir kendi
kendine meme muayenesinde daha ufak çaptaki kitleleri ve ek olarak meme
kanserine işaret edebilecek bazı bulguları keşfetme imkanı doğmaktadır.
Erken tanı daha etkili tedavi ve çoğu durumda tam şifa anlamına gelir.
Yıllık olağan muayenelerinizde doktorunuzun yaptığı meme muayenesi ve
belli bir yaştan sonra muayeneye ek olarak yapılan mamografi / meme
ultrasonografisi meme kanseri erken tanısının doktorunuza düşen kısmıdır.
Siz ise Kendi Kendine Meme Muayenesi usulünü kavrayarak aylık olarak
uyguladığınızda, ender görülen ancak erken tanındığında tedavi şansı
yüksek olan bu kanser türüyle başa çıkmak için size düşen görevi yerine
getirmiş olacaksınız.
Kendi kendine meme muayenesi ne zaman yapılmalıdır?
Kendi kendine meme muayenesi ideal olarak adet döngüsünün 5.-7. günleri
arasında, ayda bir kez yapılmalıdır.
Adet kanamasının başlamasıyla birlikte kanda östrojen ve progesteron
hormonlarının etkinlikleri nispeten azalır ve meme dokusunu incelemek
kolaylaşır. Yukarıda belirtilen günler dışında ve özellikle de adet
kanamasına yakın yapılan meme muayenelerinde bu hormonların etkisiyle
memeler dolgun ve bastırmakla ağrılı olurlar. Bu da kendi kendine
muayenenin etkinliğini önemli derecede azaltır.
Menopoz döneminde olan ve adet görmeyen kadınlar ise her ayın kendi
belirledikleri bir gününde bu muayeneyi yapabilirler. Menopoz döneminde
kullandıkları hormon ilaçları nedeniyle düzenli olarak adet görmeye devam
eden kadınlar da yine bu muayeneyi adet döngüsünün 5.-7. günleri arasında
yapmalıdırlar.
Kendi kendine meme muayenesi nasıl yapılmalıdır?
Kendi kendine meme muayenesinin üç ayrı aşaması vardır
Gözle değerlendirme,
Yatar pozisyonda elle değerlendirme,
Ayakta elle değerlendirme.
Her bir aşama meme dokusu hakkında çok değerli bilgiler verir ve mutlaka
uygulanmalıdır.
Memelerin gözle değerlendirilmesi
Kendi kendine meme muayenesinin ilk basamağı memelerin gözle
değerlendirilmesidir. İyi aydınlatılmış bir odada üstünüzü çıkarıp ayna
karşısına geçerek meme muayenenize başlayın:
Elleriniz kalçalarınızdayken , avuçlarınızı önde sıkarken, kollarınız
yanlarda serbest sallanır durumdayken, elleriniz havadayken ve vücut öne
serbestçe eğilmiş durumdayken, toplam beş ayrı pozisyonda her iki memenizi
aynada iyice inceleyin.
Bu
incelemenin toplam beş ayrı pozisyonda yapılmasının amacı meme dokusunun
arkasında kalan kasların çeşitli pozisyonlarda farklı şekilde kasılmasının
ve böylece meme dokusundaki muhtemel habis oluşumların gözle görülebilir
hale gelmesinin sağlanmasıdır. Memedeki habis kitleler çoğu durumda memeye
sabit bir duruş kazandıran Cooper bağlarının ve meme arkasındaki kasların
işlevlerini bozar ve bu durum memeye çeşitli pozisyonlar verilerek
belirgin hale getirilebilir.
Nelere dikkat etmelisiniz?
Gözle değerlendirmede memelerinizde belirgin şişlik, meme cildinde içe
doğru çekilme alanları, renk değişiklikleri, kızarıklık, yüzeysel
damarlarda önceden varolmayan bir belirginleşme hali, ciltte "portakal
kabuğu" manzarası (cilt yüzeyinde lenf kanalı tıkanıklıklarına bağlı
olarak portakal kabuğu görünümünü andıran değişiklikler) gibi bulgular
arayın. Özellikle bir pozisyondan diğerine geçişte bazı değişiklikler
belirginleşebilir.
Aynada memelerinizden birinin diğerine göre daha farklı bir boyutta
olduğunu fark ederseniz endişeye kapılmayın. Başka bir bulgunun yokluğunda
bu, yapısal normal bir durum olarak kabul edilir.
Meme ucunun içe doğru çekilmesi, tümüyle içe gömülmesi, meme başında şekil
ve renk değişiklikleri aramanız gereken diğer bulgulardır. Meme uçlarınız
önceden beri içe dönükse bu yapısal bir durumdur, önemli olan böyle bir
değişikliğin yeni ortaya çıkmış olup olmamasıdır. Bir pozisyondan diğerine
geçişte içe gömülen veya dışarı taşan meme başı normal dışı bir durumun
habercisi olabilir.
Yukarıdaki görsel değişikliklerin varlığı memelerinizde normal dışı bir
durumun varlığını göstermemekle beraber, doktora başvurulmasını gerektiren
durumlardır.
Meme uçları sıkılmalı mı?
Kendi kendine yapılan meme muayenesinde meme uçlarının sıkılarak buradan
sıvı gelip gelmediğinin araştırılmasının gerekli olup olmadığı henüz
tartışmalıdır.
Genel görüş, doktor tarafından yıllık gerçekleştirilen olağan meme
muayenesinde meme uçlarının sıkılarak sıvı akışı olup olmadığının
araştırılmasının ve kadının meme uçlarından kendiliğinden gelen sıvı
akışını doktoruna haber vermesinin yeterli olduğu yönündedir. Bu konuda
doktorunuzun önerilerine uymalısınız.
Memelerin gözle değerlendirilmesi sonrasında sıra elle değerlendirmeye
gelir. Bu aşamada öncelikle hem yatar pozisyonda hem de ayaktayken
uygulayacağınız elle değerlendirmede kullanacağınız muayene usulleri
konusunda bilgi sahibi olmalısınız.
Elle değerlendirme usulleri
Elle değerlendirmede meme dokusunda normalde varolan meme dokusu ile
olmaması gereken bir dokunun ayrımı önemlidir. Elle değerlendirmede meme
dokusu asla baş ve işaret parmağı arasında sıkılmamalı, elin baş ve serçe
parmakları dışında kalan üç parmağı meme dokusu üzerine yerleştirilerek
tarama parmakların hassas olan iç yüzeyleriyle dokuyu hissederek
yapılmalıdır.
Meme dokusunun tümüyle taranması, memenin koltukaltından göğüs kemiğine,
köprücük kemiğinden memenin alt sınırına kadar tüm alanların dikkatlice
hissedilerek taranması demektir. Bu amaca yönelik olarak aşağıdaki şekilde
gördüğünüz gibi parmak uçlarınızı meme üzerinden kaldırmadan memenin
tamamını ya daireler çizerek, ya yukarıdan aşağı-aşağıdan yukarı tarayarak
ya da merkezden dışa tarayarak değerlendirebilirsiniz. Çoğu kadına
yukarıdan aşağı-aşağıdan yukarı tarama daha kolay gelir. Siz de deneyerek
kendiniz hangi yöntemin daha kolay geldiğini bulabilirsiniz.
Muayeneyi yaparken parmaklarınızı yalnızca cilt üzerinde kaydırmanız bulgu
vermez. Her memede her taramayı toplam üç kez hafif, orta ve şiddetlice
bastırarak tekrarlayın.
Karmaşık gibi gelse de usulüne uygun yaptığınız iki-üç muayene sonunda ellerinizin otomatikleştiğini göreceksiniz.
Elinize gelenlerin anlamı nedir?
Meme dokunuzu baş parmak ve işaret parmaklarınız arasında sıkıştırarak
incelemeyi denediğinizde elinize büyükçe kitleler gelecektir. Bu "kitleler"
normal meme dokunuzdur. Kendi kendine meme muayenesinde amaç bu kitleler
arasında yer alan normal dışı tümöral yapıların saptanmasıdır. Meme
muayenesini yukarıda anlatıldığı şekilde yaptığınızda normal meme dokusu
arasındaki muhtemel normal dışı kitleleri saptama şansınız yüksektir.
Bu ön bilgiler sonrasında artık elle muayeneye geçebilirsiniz
Memelerin yatar pozisyonda elle değerlendirilmesi
Memelerinizi yatar pozisyonda elle değerlendirmek için sırtüstü yatın. Sağ
omzunuzun altına bir yastık veya katlanmış bir havlu yerleştirdikten sonra
sağ elinizi başınızın altına koyun. Bu aşamada meme dokunuz bir yana doğru
kaymamalı ortada durmalıdır.
Daha sonra sol el parmaklarınızla memenizi yukarıda anlatıldığı şekilde
tümüyle tarayın.
Sağ memenizin değerlendirmesini tamamladıktan sonra şimdi de aynı
işlemleri sol memenizde gerçekleştirin.
Yatar pozisyonda elle muayenede kayganlığı artırmak için pudra kullanmanız
faydalı olabilir.
Memelerin ayakta elle değerlendirilmesi
Bu muayene ideal olarak duş altındayken sabunlu elle yapılır. Zira suyun
ve sabunun etkisiyle meme dokusundaki muhtemel kitleler çok daha kolay
ulaşılır hale gelirler.
Ayakta muayenede şekilde görüldüğü gibi önce sağ elinizi ensenize
yerleştirin ve yatar pozisyonda elle değerlendirmede yaptığınız işlemleri
önce sağ memeniz için sonra da sol memeniz için tekrarlayın.
Ayakta yapılan muayene özellikle üst dış kadrandaki kitlelerin daha iyi
fark edilmesini sağlar. Meme kanserlerinin %60-70'i meme dokusunun en
yoğun olduğu bu bölgede görülür.
Hangi durumlarda doktorunuza haber vermelisiniz?
Öncelikle unutmamanız gereken şudur: Memede ele gelen bir kitlenin habis
olma olasılığı düşüktür. Ancak her kitle mutlaka doktor tarafından ileri
incelemelerle değerlendirilmesi gerekir.
Gözleme aşamasında bir sorun olduğunu düşündüğünüzde, sıkmayla sıvı
geldiğinde ve/veya elinize kitle geldiğini fark ettiğinizde gecikmeden
doktora başvurmalısınız.
Tekrarlamakta fayda var
Memedeki kitlelerin %80'i kadın tarafından yapılan bu aylık muayenede
saptanır.
Kaynak: gebelik-rehberi