Hastaların da artık bir okulu var

(11/Nisan)Kronik bir hastalığınız var, ya da bir yakınınız hasta. Nasıl davranacağınızı, bundan sonra nasıl yaşanacağını öğrenmek istiyorsunuz. Adres İÜ Hasta Okulu... Bu okul hastaların...

Kronik, yani tamamen iyileşmesi mümkün olmayan hastalık. Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kronik böbrek yetersizliği gibi... Türkiye'de bu hastaların sayısı azımsanamayacak kadar çok. Ancak bu hastalıkla yaşamayı ne kadar biliyorlar? Yanıt, olumsuz olmalı ki, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde bir "Hasta Okulu" açılmış. Hastalara, üniversitenin öğretim üyeleri tarafından hem hastalıkları hem de sosyal yaşamlarını sorunsuz geçirebilmeleri için bilgi veriliyor. Her Çarşamba günü 14.00-16.30 saatleri arasında gerçekleştirilen etkinliğe katılım ücretsiz. Dört yıldır faaliyette olan okulun koordinatörü Prof. Dr. Mehmet Şükrü Sever ile kronik hastalıklar ve okul üzerine konuştuk.

-Okulun kuruluş hikâyesi nedir?

Hastalara yönelik eğitim programları eskiden de vardı. Ancak bunlar bir fakülte bünyesinde, kurumsal nitelikli değildi. 1997'de bunun fikri ortaya çıktı, uygulanması ise çeşitli sorunlar nedeniyle 2000 yılında gerçekleşti. Her yıl da genişleyerek devam ediyor. Programın, sadece kampus içinde kalmaması için Bahçelievler, Zeytinburnu ve Fatih Belediyeleriyle işbirliği yaparak, eğitim programları düzenlemeye başladık.

-Neden bu okula ihtiyaç duydunuz?

Kronik hastalar, hastalıkları hakkında bilgi sahibi değiller. Oysa özellikle onların çok bilinçli olmaları lazım. Çünkü kronik hastalık, belli bir süre içinde tedavisi bitmeyen, ömür boyu hastayla beraber yaşayan bir hastalık. Dolayısıyla, kişinin; özel ve iş yaşantısını ona göre düzenlemesi gerekiyor. Bazı pratik sorunlarını çözebilmesi, yaşantısını daha kolay hale getirebilmesi ve tedavisinde yanlışlık yapmaması lazım.

-Peki Türkiye'de kronik hastaların sayısı çok mu?

Evet, mesela, yüksek tansiyonlu hastalar toplumun yüzde 20'sini oluşturuyor, yani her 4 kişiden biri yüksek tansiyonlu. Diyabet, böbrek, kanser, anemi gibi kronik hastalıkları da düşünürsek...

-İnsanlar, kronik hastalıklarıyla yaşamayı ne kadar biliyor?

Bu sosyal ve kültürel düzeyleriyle alakalı. Eğitimli, internete kolaylıkla erişebilen insanların hastalıklarıyla ilgili belli düzeyde bilgisi var. Ancak çoğunluğun, hastalığının getirebileceği sonuçlar hakkında fikri yok.

-Hastaları bu programlara katmayı ne kadar başarabildiniz?

Bugüne kadar en büyük sorunumuz, hastalara ulaşmaktı. Burada basının da yardımcı olması gerekiyordu, ancak olmadılar. Bu sene çokuluslu ilaç firması Pfizer, bize mali destek vermeyi önerdi. Gazetelere ilanlar verdik, belediyelerle çalışmalar yaptık...

-Okula ilgi nasıl?

Programa göre değişiyor. Bazen hasta sayısı 600'ü buluyor. Mesela, kardan dolayı okulların kapandığı hafta mültipl sklerozlu (MS) hastalıklarla ilgili düzenlediğimiz programa 300 kişi katıldı. Çünkü MS hastaları iyi örgütlü. Cinsel sorunlar üzerine yaptığımız programda ise 70 kişi vardı. Toplumda çok yaygın bir hastalık olsa da, itiraf etmek kolay olmadığı için katılım azdı. Yine aynı şekilde, alkolikler için düzenlediğimiz programa gelenler alkolikler değil, eşleriydi. İnsanlar, hastalıklarını eksiklik gibi gördükleri için paylaşmıyor, saklıyorlar.

-Hasta okulunda neler yapılıyor?

Hastaların anlayacağı dille eğitim veriliyor, soruları yanıtlanıyor. Ayrıca eğitimler internette de aktif olarak uygulanıyor. Asıl amacımız, hasta danışma hatları kurmak.

-Okul sayesinde pek çok kişinin aynı sorunu yaşadığını gören hasta için, bu büyük bir psikolojik bir rahatlama olmalı.

Zaten okulun diğer amacı da hastalar arasında dayanışma, iletişim sağlamak. Okuldan sonra hastalar birbirleriyle bağlantıya geçiyor, hatta dernek kurabiliyorlar. Kronik hastalarda hâkim olan düşünce şudur: "Neden ben? Niye piyango bana çıktı?.." Okulda kendisi gibi yüzlerce insanı görünce yalnız olmadığını anlıyor ve rahatlıyor.

-Okulun son programı hasta hakları...

Evet, bu Türkiye'nin alışık olduğu bir şey değil. Hastaların da hakları ve sorumlulukları var. Tıpkı doktorların olduğu gibi... Hastaların eğitilmeleri, hekimlerin de bu olaylar karşısında bilinçlendirilmeleri gerek. Böylece kimsenin kimseye hakkı geçmesin.

Haber: Esra Açıkgöz


Hasta Okulu: İstanbul Tıp Fakültesi Dekanlığı Kemal Atay Amfisi. 0212 514 01 41