Deniz ve Taşıt Tutmaları

Vertigo diye tanımlanan kavram daha çok baş dönmesini tariflemek için kullanılıp, kişide gerçek bir rotasyonel dönmeyi (çevrenin ve/veya kişinin kendisinin dönmesini ) betimler. çok büyük çoğunlukla iç kulak hastalıklarının neden olduğu bir durumdur. Dizziness (Disequelibrium v.b...) olarak tanımlanan kavram ise kişinin ayağının altından yerin kayması, dengesizlik hissi, sarhoşvari his, kendini tekneden inmiş gibi hissetmeye benzeyen duyumlara sebep olup çoğunlukla beyin hastalıklarına, hormonal hastalıklara, dahili, boyun hastalıkları gibi nedenlere bağlı olarak gelişir. Vertigo denilen gerçek baş dönmesi tarif edildiğinde genellikle bulantı ve kusma da vardır.

Denge sistemimizi sağlayan beş temel organa ihtiyacımız vardır. İç kulak (Labirenter sistem); kişinin uzaydaki konfügürasyonunu, hareketin aksiyel ve vertikal planda boyutunu (aşağı-yukarı,ileri-geri) belirler. Gözler; vücudun çevre ile orientasyonunu belirler. Eklem ve omurgada bulunan basınç reseptörleri; vücudunun hangi noktasının zemine değdiğini ve boyundaki eklemlerdeki algılama reseptörleri ve vücudun hangi parçasının hareket ettiğini gösterir. Merkezi sinir istemı; diğer dört sistemden bilgileri işler ve bunlar arasındaki integrasyonu tamamlar.

Bu sistemlerin nasıl çalıştığı ile ilgili bir anekdot olarak, Mevlevilerin semaya varırken kendileri etrafında dönerken başlarının dönmesini gösterebiliriz. Semazenler dönerken başlarına vertıkal eksene dik bir pozisyon vererek borizontal (yatay) düzeydeki hareketi algılamazlar. Dolayısı ile bu eksende yapılan dönme işlemi onlarda baş dönmesi yapmaz.

Ya da daha klasik bir örnek olarak trende gazete okurken iç kulak, eklem ve omurgadaki basınç reseptörleri hareketi algılayacaklardır. Ancak gözler yazıya fikse olduğundan baş dönmesi oluşacaktır.

Başdönmesi ve dengesizlik yapan belli başlı hastalıklar:
1. Kulağa bağlı nedenler: Tüm gerçek vertigolarının %70'inden sorumlu olan organdır. Meniere hastalığı, Pozisyonel vertigo, kulağın akıntılı kronik hastalıkları, işitme kaybı ile giden kulak hastalıkları, viral bir enfeksiyon sonrası denge sinirinin etkilenmesine bağlı kulak hastalıkları ileri derecede damar tıkanıklığı yaşayan insanlarda oluşan iç kulağa daha az kan gitme durumu bazen spontan hiç bir nedene bağlı olmaksızın iç kulaktaki zarların yırtılmasına bağlı vertigo atakları oluşabilir.


2. Travmalar: Kafatasında meydana gelen, iç kulağı da zedeleyen bir kırık sonrasında aşırı kısıtlayıcı bir vertigo ile beraber bulantı ve kusma oluşabilir. Hasta başını en ufak oynatsa belirgin bir baş dönmesi atağı geçirir. Bu durumun düzelmesi haftalar ve ayları bulabilir. Bu olaydan yıllar sonra özellikle pozisyon değişikliklerinde oluşan bir kaç saatlik baş dönmeleri kalabilir.


3.Enfeksiyon: özellikle şiddetli gribal enfeksiyonlar sonrası kulak kaynaklı baş dönmeleri meydana gelebilir. Daha ciddi enfeksiyonlarda beyin zarının iltihaplanmasına neden olan durumlarda bulantı kusma ile giden dengesizlik durumları oluşabilir.


4. Nörolojik Hastalıklar: Multiple Skleroz, Sifiliz, çeşitli Beyin Tümörleri, Parkinson hastalığı v.b. hastalıklar sinir sistemini etkileyerek dengenin bozulmasına neden olurlar.


5. Allerjik Nedenler: özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında allerjik bünyeli insanlarda polen ve allerjik ortama bir cevap olarak vertigo atakları oluşabilir. Tedavide sadece antihistaminikler vermek yeterlidir.
6. Servikal Nedenler: Aslında baş dönmelerinin büyük bir kısmı (özellikle pozisyonel olanları) boyun kaynaklı olduğu zannedilse bile çok ileri boyun fıtıkları haricinde baş dönmesi yapmazlar.

Bir çok etkenin rol oynadığı denge sistemimizde hastalıkların hangi organa ait olduğunu anlamak için ne yapmalıyız?

Herşeyden önce başdönmesi ve denge hastalıkları tıbbi açıdan ekip çalışması gerektiren bir durumdur. çoğu zaman hastalığın birçok organı tutan bir boyutu vardır. Bu konu ile ilgilenen merkezlerde birçok teknolojık aletten yararlanarak (Odyometrik testler, elektronistagmografi, elektrokokleografi, elektroensefalografi, elektromyografi, kompüterize dinamik posturografi v.b.) hastalığın yeri ve ismi konusunda net cevaplar almamız mümkündür. Nedeni belirledikten sonra ise etkene yönelik tedavi sağlanır.

Baş dönmesini azaltmak için yapılması gereken önlemler mevcut olup, hastalığın tipine göre değişiklik gösterir. örneğin Meniere hastası olan bir kişinin stresli ortamlardan, alkolden, kafeinden, aşırı tuzlu yiyeceklerden uzak durması gerekir. Benin Proksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)'su olan bir hastanın ani baş hareketlerinden (özellikle uçurum kenarı, balkon kenarı ) kaçınması gerekir. Belki de en önemli tavsiye, baş dönmesi olduğunda araba kullanmak, tehlikeli bir alet kullanmak ya da dikkat isteyen bir iş yapmak gibi eylemlerden uzak durmaktır.

Araç tutması nedir? Ve korunmak için ne yapmalıyım?

Halk dilinde hareket hastalığı ya da tıp dilinde motoin entolerans denilen kavram kişinin kendi denge referanslarını hareketli bir ortama uyarlayıp, ortamın değişmesi durumunda meydana gelen kompansasyonu yapma yetersizliğidir. Her zaman patolojik bir durum olarak kabul edilmez. Fizyolojik dizziness nedenlerinden biridir. Bu rahatsızlıkların çoğu yolculuk bittikten sonra biter. Uzun süren durumlarda bir takım anti-vertiginöz ilaçlar alınabilir. Bu grup hastalık içinde ilginç bir fenomen; Mal De Dccbarquament Sendrom'udur. Bu hastalıkta uzun gemi seyahatlerinden sonra kişi karaya ayak bastığında aylarca kendini gemide ve dengesiz hisseder. Ancak gemiye tekrar bindiğinde baş dönmesi ve dengesizlik kaybolur. Bu rahatsızlığın tedavisinde vestibüler rehabilitasyon ve Balance Master Rchabilitation (Posturografi) den yararlanılmaktadır.

Dr. Celal ünver
KBB Uzmanı
V.K.V. Amerikan Hastanesi

Copyright © 2017 ·All Rights Reserved · Thehealthnews.org

İnfo.