SU

Su insan yaşamında oksijenden sonra gelen en önemli öğedir. İnsan yemek yemeden haftalarca idare edebilirse de, susuzluğa ancak birkaç gün dayanabilir. Vücudumuzdaki CHO'lar ve yağın tümü, proteinlerin yarısı, vücut suyunun ise % 10'u yitirildiğinde yaşam tehlikeye girer.

Vücut suyunun % 20'sinin kaybedilmesi ise ölüme neden olmaktadır.
 


İnsan vücudunun büyük bir kısmı sudan oluşmuştur . Bu nedenle su kalorik ve besinsel değeri olmamasına rağmen beslenme açısından oldukça önemli bir besin öğesidir.

İnsan vücudundaki su oranı. yaşa ve cinsiyete göre değişmektedir. Su oranı yaşa paralel olarak azalmakta, yerini yağ dokusu almaktadır. Kas dokusu ile vücuttaki su oranı arasında pozitif bir korelasyon vardır ve çizgili kaslar diğer doku ve kandan daha fazla su içerirler.

Yeni doğanın vücudundaki su oranı %80 iken, yetişkinlikte bu oran % 60'lara , (E'te %55-60, K'da %50-55) inmektedir.

İnsan vücudundaki suyun; %60'ı hücre içinde; intrasellüler sıvı, %40'ı hücre dışında; ekstrasellüler sıvı (kan plazması, lenfa, hücreler arası) bulunmaktadır.


SU ALIM VE ATIM YOLLARI
SU ALIMI: yollarının başında içecek ve yiyecekler gelmektedir. Ayrıca vücu-dumuzda alınana besin öğelerini yıkımı sonucunda da su açığa çıkmaktadır.



METABOLİK (endojen) SU:besin öğelerinin vücuttaki metabolizması sonucu oluşan sudur.


1 gr CHO'ın yıkımı ile 0.6 gr,

1 gr yağın yıkımı ile 1.0 gr,

1 gr proteinin yıkımı ile 0.4 gr su oluşur.

Su alım ve atım takibine veya hesaplanmalarına; SU BİLANçOSU denilmektedir. Su bilançosu yapılır iken endojen su miktarı az olduğu için pek göz önüne alınmaz.

Vücudumuza su alınımını ayarlayan en önemli mekanizma susama duyusu hissi dir.

Susama merkezi; beyinin hipotalamus bölgesinde, yemek yemeyi ayarlayan merkezler ( appestat ) ve vücut suyunun korunmasını sağlayan vazo-pressin hormonunun, üretilme merkezinin yakınında bulunur.

Vücuttan ~%0.5-1.0 oranındaki su kaybı ile susama merkezini uyarılmaktadır.

Susama merkezinin duyarlılığı, fizyolojik sınırlar içinde olmakla birlikte;

alışkanlıklara,
yeme-içme adetlerine,
çevre koşullarına göre oldukça farklılık göstermektedir.

Vücuttaki tuz miktarı ise susama merkezini etkilemez. Bu nedenle aşırı sıcak ortamda çalışanlar terleme ile suyun yanında aşırı tuz da kaybedebilirler. Bu şartlarda susama hissi oluştuğu halde tuz kaybına ait bir sinyal oluşmamaktadır. Bu durumlar da ek tuz verilir veya tuz tableteri kullanılması önerilir.



SU ATIMI: İnsan vücudunda su atımı 4 yolla olmaktadır.



VüCUTTAN SU ATIM YOLLARI

I.Deri yolu ile (terleme); ''''''''. 500 mlt
Deriden buharlaşma yolu ile kaybedilen sudur. Bu miktarı belirleyen en önemli faktör ortamın ısısıdır. Ateşli hastalıklarda bu yol ile çok su kaybedilebilir.



II.Akciğerler yolu ile (nefes); '''''' 300 mlt
Dışarıya verilen soluk havası 37'C nemle doymuştur. Bu nedenle akc'den nefes ile atılan su havanın nemlilik derecesine bağlıdır. Ortamın havası ne kadar kuru ise bu yolla o kadar fazla su kaybedilir. Ayrıca havanın oksijen basıncının düşmesi ile solunum sayısı ve dakika solunum hacmide o oranda artar.



III.Gastrointestinal yol ile (dışkı-feces); ' 200 mlt
Tükürük, pankreas salgısı, mide salgısı, safra ve ince bağırsaklardaki bezlerin salgısı ile günde ~ 8 lt kadar su GİS'e geçmekte ise de bu suyun büyük bir kısmı geri emilmektedir. Normal şartlarda bu yolla kaybedilen su önemsizdir. Ancak özellikle bebek ve çocuklarda, aşırı kusma ve ishal yolu ile önemli ölçüde su kaybı, dehidratasyon gelişmesine neden olabileceğinden, bu yaşlarda oldukça önemlidir.



IV.Böbrekler yolu ile (idrar); '''''.. 1200 mlt
Su metabolizmasında böbrekler kilit organlardır. Günlük idrar miktarı vücuttan atılması gereken suya bağlı olarak büyük değişiklikler göstere-bilir.İdrar genellikle plazmadan daha yoğundur. Böbreklerden su atımı vazopressin = Anti-diüretik hormon (ADH)'un kontrolü altındadır.

 

SU BİLANçOSU
SIVI ALIMI SIVI ATIMI
İçecekler ile 1000 mlt. Deri yolu ile 500 mlt.
Yiyecekler ile 1200 mlt Akciğer ile 300 mlt.
Metabolik su 300 mlt Bağırsaklar ile 200 mlt.
    Böbrekler ile 1200 mlt.
TOPLAM 2500 mlt   2500 mlt.

Vücutta su tutulması: ödem
Vücudumuzdan günlük alınan sıvıdan daha az miktarda sıvı atılması sonucu oluşan tabloya denir. Bu fazla su derialtı dokularda toplanır. Vücutta ancak %10'dan daha çok su tutulduğunda klinik olarak ödem fark edilebilmektedir.

Vücutta suyun azalması: Dehidratasyon
Vücuttan alınandan daha fazla suyun kaybedilmesine denilir. Genellikle dehidratasyon tablosunun nedeni, şiddetli ishal ve/veya kusmalar sonucu kaybedilenden sudan daha az su alınmasıdır.



SU GEREKSİNMESİ
Günlük alınan enerjiye göre hesaplanmaktadır.Alınan enerjinin her bir kalorisi için 1 gramdır.


SUYUN GöREVLERİ

1. Vücuttaki bütün metabolik olayların oluşması için ortam hazırlar,
2. Elektrolitlerin taşınmasını sağlar,
3. Metabolitlerin akc. ve böbreklerden atılmasını sağlar,
4. Vücut ısısının denetlenmesinde görev alır,
5. Eklemlerin kayganlığını sağlar.

 

Copyright © 2017 ·All Rights Reserved · Thehealthnews.org

İnfo.