Kafein, merkezi sinir sistemini uyaran bir tür maddedir. Kafein bizleri daha duyarlı, koordinasyon gücü daha fazla hale getirir ve bitkinlik ve dalgınlığı önler. Bu madde bazı ağrı kesiciler ve migren ilaçları ile birleştiğinde ise ilaçların tepki süresini ve etki alanlarını arttırır. Kafein, baş ağrısını azaltmak amacıyla da kullanılabilir. Ayrıca nefes darlığı problemleri ve yeni doğmuş çacukların ameliyat sonrası problemleri için de kullanılabilir.



Kafein doğal olarak kahve, çay ve çikolatada bulunur. Kola ve bazı gazlı içecekler de kafein ihtiva eder. Ayrıca çeşitli durumlarda kullanılmak amacıyla tablet veya toz olarak da reçetesiz şekilde satılmaktadır.



Yetişkinler ve 12 yaşını aşmış çocuklar için 100-200 miligram günlük kullanım için uygundur. Bu miktar 3 yada 4 saatte bir tekrarlanabilir. Ancak bu oran aşılmamalı ve gece uykudan enaz 6 saat önce alınmamalıdır. Kafein 12 yaşını aşmamış çocuklar için tavsiye edilmez.

İlaç kullanımı sırasında kafein alış miktarına çok dikkat edilmelidir. Bu maddeyi içeren diğer besin maddeleri ve içeceklerde bulunan kafein miktarları iyi hesaplanmalı ve hatta bir uzmanla yola çıkılmalıdır.



Unutulmamalıdır ki kafein normal bir uykunun yerini tutamaz ve aşırı tüketimi uykusuzluk, hatta insomnia(uyuyamama) gibi rahatsızlıklara yol açabilir. Uzun süre kafein kullanan insanların bedenleri, alınan doza bağışıklık gösterdiği için, ilerleyen zamanlarda kişi daha fazla kafein kullanacaktır. Aşırı tüketim sonunda dozu ani kesmek, kişide başağrısı, yorgunluk, huzursuzluk, esneme, rahatsız bir ruh hali ve hatta kusmaya yol açabilir. Bu semptomlar kafein kullanımı bırakıldıktan 1 –2 hafta sonrasına kadar uzayabilir. Uyku zamanından hemen önce alınan kafein, uyuma düzenini bozmasa bile, ani uyku bölünmelerine yol açabilir. Alkol sonrası ayılma amaçlı kafein kullanımının kişiyi ayılttığı ise çok doğru değildir. Hatta alkol ile beraber kullanımı kişide bulantı, kusma ve mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Yaşlılarda kafeinin yan etkileri artacağı gibi, uykusuzluk problemleri, endişe ve huzursuzluk gözlenebilir.



Kafein bazı sağlık sorunları olan ve ilaç kullananlarda çeşitli yan etkiler gösterebilir. Besinlere, boya maddelerine, ilaçlara ve diğer herhangi bir maddeye alerjisi olanlar kafein kullanmadan önce doktorlarına danışmalıdırlar. Ayrıca ilk defa kafein (ilaç) kullanacak olanlar da, tıbbi yardım almalıdırlar. Hamile kadınlarda kafein kan dolaşımı nedeniyle fetusa(bebeğe) geçebilir. Bu da çeşitli doğum öncesi ve sonrası rahatsızlıklara yol açabilir. Normal bir insanda 300 miligram günlük kafein kullanımı bebeğin kalp atımlarını etkiler ve düşüğe sebep olabilir. Ayrıca yine aynı durumdaki annelerde, doğan bebeklerinin düşük kilolu olma sorunları da olabilir.Ayrıca emzirme döneminde kana karışan kafeinin süt bezeleri aracılığıyla bebeğe geçmesi de mümkündür. 600 mg' lık bir kafein kullanımı olan emziren annelerin emzirdiği bebeklerde, uyku sorunları ve rahatsızlık görülebilir. Bunların dışında kafein aşağıda bulunan sorunlara da yol açar:
 

• Peptik ülser

• Düzensiz kalp atışı veya çarpıntı

• Kalp rahatsızlıkları veya kalp krizi

• Yüksek tansiyon

• Karaciğer rahatsızlıkları

• Uykusuzluk

• Panik atak veya endişe

• Agorafobi

• Premenstürel (adet öncesi) sendrom

Kafeini diğer bazı ilaçlara kullanmak da istenmeyen yan etkilere ve tehlikeli sonuçlara neden olabilir. Normal dozdaki kafeinin etkilerini biliyoruz. Ancak önerilen dozun aşımında kafein; heyecan, aşırı sinirsel tepkiler, endişe hali, dalgınlık, şaşkınlık, gözler kapalıyken bile ışık yansımaları oluşmasına neden olur. Kişinin tüm duyuları aşırı hassaslaşır.



Kulaklarda çınlamalar, kaslarda kasılmalar oluşur. Kalp atışları hızlanır, düzensizleşir. Deride kızarmalar ve vücutta ateş artışı görülebilir.

Bazı ilaçlar kafeinin vücuttaki etkileşimini hızlandırabilir ve ters etkilere yol açabilir. Doğum kontrol hapları, kalp çarpıntı ilaçları , ülsere karşı kullanılan ilaçlar, alkolizme karşı kullanılan ilaçlar kafeine tepki gösterebilirler. Ayrıca kafein vücudun demir alışverişini de negatif etkiler.



Demir içeren haplar kullanan hastalar, kafein kullanımını sınırlamalı veya bu ilaçları kafein kullandıktan 2 saat sonra almalıdırlar. Kafeinin risk taşıyan bazı ilaçlarla kullanımı da riskli olabilir. Kafein kullanımı sırasında, başka merkezi sinir sistemi ilaçları kullanan kişiler, doktor tavsiyesinde ilaç kullanımını sürdürmelidirler.