BESIN ENFEKSIYONLARI VE BIYOLOJIK SILAHLAR

Hastalik yapabilme yetenegine sahip g�zle g�r�lmeyecek kadar k���k mikroorganizmalar besinlerle temasi sonucu insanlar i�in olduk�a zehirli olabiliyorlar. Bu mikroorganizmalar besinleri bozabildigi gibi t�ketimi insanlar da olduk�a agir sonu�lar dogurabiliyor. Bozulmus besinlerin t�ketimi ile olusan bu hastalik haline genel olarak besin zehirlenmesi adi verebiliriz.



Bu mikroorganizmalar dogada bakteri, vir�s ya da mantar formlarinda �esitlilik g�steriyorlar. Hastalik etkeni ile karsi karsiya kalan b�nyemiz genellikle bu mikroorganizmaya tepki olarak bulanti, kusma gibi rahatsizliklarla kendini savunuyor. Fakat bagisiklik sistemi zayif (�ocuklar, yaslilar, kanser tedavisi g�ren kisiler, Aids gibi bagisiklik sistemi hastaliklari vb..) kisilerde belirtiler olduk�a agirlasarak hayati tehdit unsuru olabiliyorlar.


Besin zehirlenmelerinin en �nemli belirtileri ishal ve kusmadir. Bunun en belirgin nedeni ise hastalik etkenini sindirim sistemimizle almamiz olusturuyor. Bu belirtiler mikroorganizmanin t�r�ne g�re �esitlilik g�sterebilir. Mide kanamalarina kadar varan kusmalar olabildigi gibi, kanli diski da zamanla zehirlenmenin boyutuna ve �esitliligine g�re g�r�len olumsuz durumlardir.


Besin zehirlenmelerinin en tehlikeli olani Botalizm yani konserve zehirlenmesi adi verilen durumdur. Arastirmacilara g�re 3 kg botalizm zehiri bir�ok canliyi ayni anda yok edebilir.

Savas ile birlikte g�ndeme oturan kimyasal silahlar i�in bu t�r mikroorganizmalar tercih sirasinin basinda yer aliyor. Tercih edilmelerinin birinci nedeni �retim kolayligi, ucuz silahlar olusu ve tabiki ayni anda bir�ok insani hasta yapabilme �zelligi. Savasin en korkun� y�z� bu durmudan en �ok �ocuklarin etkilenmesi.

Amerika da 1994 de yapilan bir arastirmanin iddiasina g�re o yil �len 9000 kisinin ve g�r�len 33 milyon hastaligin nedeni besinlerle ilgili.



Besin zehirlenmelerine en �ok maruz kalan gruplar

Bagisiklik sistemi hastaligi ge�irenler ya da bagisiklik sistemi zayif kisiler
Organ nakli operasyonu ge�irmis olanlar
Hamile bayanlar
Gen� �ocuklar, yaslilar
Antibiyotik ve antiasid t�revi ila� kullananlar
Evsizler, g��men ve kirsal kesimler
Sosyo-ekonomik durumu d�s�k insanlar
Bulasma kaynaklari

Bakteriler ve diger mikroorganizmalar(vir�s, mantar vb.) dogada olduk�a fazla bulunurlar. Bakterilerden patojen olan yani hastalik yapma yetenegine sahip olanlar besinlerin, sebze ve meyvelerin y�zeylerine dis etkenlerle yerlesirler. G�bre ve yan �r�nleri �zellikle kuru ve nemli ortamlarda b�y�yen tahillarda �rer ve tehlikeli olabilirler. Deniz canlilarinin hastalanmasi da kanalizasyon sularinin denize d�k�lmesiyle ve deniz etrafinda bulunan toksinlerle olusur. S�t, yumurta, deniz �r�nleri, kirmizi et mikroorganizmalar i�in iyi bir besi yeridir. ��r�m�s besinler, kimyasal yada mikroplu sularla temas eden ya da bu sularla b�y�yen besinler, veteriner ila�larindan ve g�n�m�z tehlikesi hastalikli hayvan pisligi g�brelerinden insanlara ge�mektedir. Ayrica saklama kosullarina uyulmadiginda yiyecekler bozulabilir ve besin zehirlenmelerine a�ik hale gelir.



Siklikla besin zehirlenmelerine neden olan mikroorganizmalar
Salmonella Species
Campylobacter jejuni/coli
Escherichia coli
Toxosplasma gondii
Norwalk virus
Salmonella

Sistemik enfeksiyonlara ve ishale neden olur. Siddetli olan bu ishal t�r�nde diskida mukus ya da kan bulmak m�mk�nd�r. Birka� g�n s�rer fakat hastalik mikrobu haftalarca diskida bulunur. �ok gen�leri, yaslilari ve bagisiklik sistemi zayif olanlari daha �ok etkiler. Yiyecek �retimi i�in kullanilan hastalikli hayvanlar bu hastaligin birebir tasiyicilaridir . Belirtiler bir ya da iki g�n i�erisinde kendini g�sterir.



En �ok bulasma g�r�len �r�nlerin basinda;

K�mes hayvanlari ve �r�nleri
Et ve �r�nleri
S�t ve s�t �r�nleri
Yumurta
Deniz �r�nleri

Yumurta salmonella enterica'in bilinen tasiyicilarindandir. Iki t�r salmonella tipi vardir. Bunlardan birincisi enterica digeri bongori' dir. Insani en �ok hasta yapabilen t�r S. Enterica dir.

Insandan insana bulasma toplu kullanilan banyo ve tuvaletlerde m�mk�nd�r. Insan diskisinda bulunan hastalik etkeni ellerini yikamadan �ikan insanlarin baska insanlarla temasa ge�mesi ve bu insanlarinda bir sekilde bu mikrobu sindirim sistemine ulastirmasi ile m�mk�n olabilir.

Iyi pismemis etlerde bu mikrop sakli kalabildigi gibi, islenmemis ya da kaynatilmamis s�tlerden ve hastalikli hayvan yumurtalarindan da hastalanabiliriz. Eger hastalandi iseniz hastalik mikrobunuzu tamamen �zerinizden atmadan evde yemek hazirliklarina yardim etmeyiniz. Lamba prizleri, tuvalet banyo musluk baslari en kolay bulasma yerleridir. Tuvaletlerinizi sik sik dezenfekte etmelisiniz.

Inat�i ishaller v�cudun su tuz dengesi bozabilirler. Salmonella mikroorganizmasinin en belirgin belirtisi inat�i ishal ciddiye alinmalidir. Eger uzun s�ren ishalleriniz varsa l�tfen bir hekime basvurunuz.



Campylobacter
En iyi bilinen enfeksiyon ishal nedenidir. Her yil 120-360 kisi Amerika da bu nedenle �lmektedir. Iyi pismemis tavuk eti, past�rize edilmemis s�t ve islenmemis su hastaligin yayilmasini saglar. Insan diskisinda haftalarca bulunabildigi i�in �zellikle ortak kullanilan tuvaletlerde elden ele temasla ve bebek bezi degisim kabinlerinde bulasma nedenli insanlara kolaylikla ge�ebilir. Sindirim sisteminden insanlara bulasir. Bebekler ve �ocuklar i�in olduk�a tehlikelidir. Ortak kullanim yerlerinde hijyen sartlarina olduk�a dikkat edilmeli. Is yerinde ya da ortak kullanim alanlarinda yemek yemeden �nce mutlaka ellerinizi bol su ve sabunla yikamalisiniz. Ev temizliginde �zellikle banyo ve tuvaletleri sik sik dezenfekte etmelisiniz. Lamba prizleri, tuvalet banyo musluk baslari en kolay bulasma yerleridir. Evimizde ya da isyerlerinde banyo tuvalet dezenfeksiyonuna olduk�a dikkat edilmelidir. Inat�i ishaller bu mikroorganizmada da g�r�l�r. Siddetli ishaliniz varsa mutlaka bir hekime basvurunuz. Ellerinizi yikamadan yemek yemekten ka�ininiz ve �zellikle toplu tasima ara�larini kullandiktan sonra mutlaka ellerinizi sabunlayiniz. Halka a�ik tuvalet banyo kullaniminizi en aza indiriniz.



Escherichia Coli
Bu bakteri insan ve hayvanlarda bir�ok hastaliga neden olur. Kolit ve idrar yollari enfeksiyonlarinin bir numarali etkenlerindendir. Sulu ishal, karin agrisi, kanli diski, akut b�brek yetmezligi olabilir. Ortaya �ikis nedenleri arasinda yeterli islem g�rmemis meyve sulari, s�tler ve iyi yikanmamis sebzeler olusturur. Sebze ve meyvelerinizi m�mk�n oldugunca bol su ile ovusturarak yikayiniz. Ellerinizi bol su ve sabunla sik sik sabunlamalisiniz. Toplu kullanim yerlerinde �zellikle okula giden �ocuklariniza el yikama aliskanligi kazandiriniz.



Toxoplasma gondii
Paraziter bir protozoa dir. Etkilenmis yetiskin insanlarda genelde sadece ishal olabilir. Hamile bayanlar bu etkeni alirlarsa bebegi de bu mikroorganizmadan etkilenir. �zellikle hamile bayanlarda birinci derece enfekte d�s�k nedenidir. Cenin de beyinde kalici izler birakabilir. Bagisikli sistemi zayif olanlarda olduk�a etkilidir. HIV olanlarda �ld�r�c�d�r. Pismemis ya da islenmemis et, iyi yikanmamis besinler, ve tarimsal alanlarda hayvan diskisi ile bulasmis besinlerle sindirim sistemine alinir. Ara konak kedilerdir. Burun mukozasinda bu mikroorganizmayi tasirlar. Hastalikli kediler denetim altina alinmalidir. Besinler kullanilmadan �nce bol su ile yikanmalidir. Siddetli ishal belirtileri ile karsi karsiya iseniz mutlaka bir hekime basvurmaniz gerekir.



Cryptosporidium parvum
Haftalarca sulu ishale neden olan bir protozoadir. �ocuklar daha �ok etkilenir. Bagisiklik sistemi problemi olanlarda �l�mc�l olabilir. Bulasmis i�me suyu ve meyve sularindan insanlara sindirim yolu ile ge�ebilirler. Hastalik etkenini tasiyan memeli hayvanlarin diskilarinda bu mikroorganizma uzun s�re hastalik yapma yetenegini kaybetmez. Bu etken bir t�r mantar enfeksiyonudur. Atmosferde normalde hep bulunan bu mikroorganizma imm�n sistemi zayif kisilerde hastaligi baslatabilir. Saglikli insanlar �ok fazla etkilenmezler. Siddetli ishal, karin agrisi sikayetlerinizde bir hekime basvurmalisiniz.



Norwalk vir�s�

Gastrointestinal sistem hastaligidir. Sulu ishale neden olur. Bu mikroorganizmanin yarattigi siddetli ishaller sonucu hastanin su tuz dengesi tamamen bozulabilir ve deride kuruma ile baslayan dehidratasyon halini alabilir. Bu vir�s yikanmamis sebze ve meyvelerde bulunmasi y�ksek ihtimaldir. Sebze ve meyvelerinizi bol su ile yikamalisiniz. Belirtileri kendinizde yasiyorsaniz mutlaka bir hekime basvurmaniz gerekir.



Botalizm Zehirlenmesi
Genellikle evde yapilan konservelerde �reme g�steren bir bakteridir. Oksijensiz ortamda yasayabilen bu organizma konserveler i�erisinde oksijensiz olarak konserve i�erisinde kolaylikla yasayabilir. Zehirlenme belirtileri ishal, kusma, karin agrisina ek olarak bilin� kaybi, konusma ve g�rme bozukluklari gibi n�rolojik belirtileri de vardir. �ocuklar, yaslilar da hayati tehlikeye neden olur.

3 kg botalizm zehiri bir�ok canliyi aninda �ld�rebilir. �ok siddetli bir zehir olan botalizm belirtilerinin baslamasi ile teshisin aninda yapilmasi �nemlidir. Mutlaka s�phelendiginiz bir belirti ile karsilasirsaniz zaman kaybetmeden bir hekime basvurunuz.

Zehirlenme olduk�a ciddi bir haldir. Bu halin belirtileri etkene g�re degisiklikler g�sterse de insan v�cudunda derin izler birakabilir. S�pheli bir halde mutlaka bir hekime muayene olmak sarttir.



Birka� �neri;
Toplu kullanim yerlerinde hijyene olduk�a fazla �nem verilmesi hastaligin yayilmasini en aza indirir. Eller yikanmadan asla beslenme yapilmamalidir. Sokakta satilan yiyeceklerden uzak durulmali. Ortak kullanilan tuvaletleri en az kullanmaya �zen g�stermeliyiz. �ocuklarimiza okul ve benzeri yerlerde kendisini koruyabilmesi i�in el sabunlama aliskanligi kazandirilmali, �ocuga bu islem eglenceli bir oyun gibi algilamasini saglamaliyiz.

Tarihi ge�mis, delik, yirtik, i�erisinde yabanci cisim buldugumuz herhangi bir �r�n� kullanmayiniz. Paket re�el, ayran, tereyag gibi k���k numunelerin aliminyum kisminda bir bombe olup olmadigina dikkat ediniz. Bozulmaya baslayan bu hazir �r�nler i�erisindeki asit miktarini artirarak aliminyumu disariya dogru bombelestirebilirler.

Bilmediginiz ya da g�venli olduguna emin olmadiginiz s�t ve s�t �r�nlerini t�ketmeyiniz. M�mk�nse g�venilir markalarin past�rize �r�nlerini tercih ediniz. A�ik s�t kullaniyorsaniz olduk�a iyi kaynatiniz.

Sebze ve meyvelerinizi asla yikamadan yemeginiz. Bol su ile avusturarak en ince ayrintisina kadar sebzelerinizi yikayiniz.

Et, s�t yumurta gibi hayvansal �r�nleri buzdolabinda saklayiniz. Disarida bekleyen s�t ve s�t �r�nleri, et, tazeligine emin olmadiginiz yumurta gibi besinleri almayiniz.
 

Copyright © 2017 ·All Rights Reserved · Thehealthnews.org

İnfo.