Bellek sorunlarından yakınanlar çoğalıyor. Bunun nedeni, ortalama yaşam süresinin uzamasıdır.
İLAÇLARINIZ, HASTALIKLARINIZ
Bellek sorunlarının önemli bir kısmı, kullanılan ilaçlarla ilişkilidir.
Uykusuzluk, depresyon, alerji ve hatta hipertansiyon tedavisinde kullanılan
ilaçların bazıları, bellek kaybı yapabilir. Bu nedenle, doktorunuza gitmeden
önce, sürekli kullandığınız ilaçların doğru listesini yapıp yanınıza
almalısınız. Bellek sorunlarınızın, geçirdiğiniz veya iyileştirmeye
çalıştığınız bazı sağlık problemleriyle de ilgili olabileceğini
unutmamalısınız. Hipotroidi, hipertansiyon, iskemik ataklar ve depresyon gibi
problemi olanlarda, Parkinson veya epilepsi tedavisi görenlerde, bellek daha
kolay bozulmaktadır. Bu nedenle doktorunuza gitmeden önce ilaç ve tıbbi bir
özgeçmiş listesi oluşturmalısınız. Bu listeye düşme, kafa travması, trafik
kazası gibi hususları da yazmalısınız.
GENETİK MİRASINIZ NASIL
Bellek bozukluklarının genetik mirasla da ilişkili olduğu bilinmektedir.
Ailenizde, şeker hastalığı, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği, inme-felç
gibi sorunlar, Parkinson, epilepsi, Alzheimer hastaları fazlaysa, Haşimoto
hastalığı sık görülüyorsa, doktorunuza iletmelisiniz. Kısacası, doktora
gitmeden önce iyi bir genetik miras listesi de hazırlamalısınız.
HANGİ SORUNLARLA BOĞUŞUYORSUNUZ
Şu anda yaşadığınız sağlık sorunlarının da, bellek probleminizi
kolaylaştırabileceğini unutmamalısınız. Yaşadığınız hastalıklara ve gelişim
süreçlerine ilişkin kısa notlar almalısınız.
Nasıl bir bellek problemi yaşıyorsunuz?
Problem birden bire mi ortaya çıktı, yoksa yavaş yavaş mı?
Bu problemin ne zamandan beri farkındasınız?
Probleminiz sürekli mi, zaman zaman mı ortaya çıkıyor?
Ona eşlik eden bazı sağlıksızlık işaretleri var mı?
Belleğiniz, eskileri mi, yenileri mi hatırlarken zorlanıyor?
Kaybı ilk kez siz mi fark ettiniz, yoksa başka kişiler mi sizi uyardı?
Bellek sorunlarınızın stres, uykusuzluk ve iş yoğunluğuyla ilişkisi var mı?
Şimdiye kadar her hangi bir zamanda bellek kaybı sorunu yaşadınız mı?
Bellek sorununuzun doğru ve eksiksiz olarak tanımlanmasını istiyorsanız,
doktorunuza giderken daha önce yapılan laboratuvar analizlerinizi de yanınıza
almayı unutmayın.
Harvard uzmanları soruyor
Bellek probleminizin, bir bunama sorunu mu yoksa sıradan bir yaşlanma değişimi
mi olduğunu çok merak ediyorsanız, "Harvard Tıp Fakültesi" araştırma grubunun
hazırladığı sekiz soruya vereceğiniz yanıtların size güvenli bilgiler
sağlayabileceğini hatırlatalım. İşte bu sekiz soru ve değerlendirme: (*)
1. Problemleri ele almada gitgide artan şekilde güçlük çekiyor musunuz?
Örneğin problem çözmek veya plan yapmak için gitgide artan şekilde
başkalarından mı medet umuyorsunuz?
2. Araba kullanmanızda görme problemlerinin sonucu olmayan bir değişiklik var
mı? Örneğin; karar vermede zorlanma sorunu yaşıyor musunuz?
3. Yargılarınız her zamankinden daha mı az isabetli?
4. Finansal konuları yönetmede, artan şekilde güçlük çekiyor musunuz?
5. Acil durumlara müdahale ederken, eskiye göre daha çok güçlük çekiyor
musunuz? Tehlikeli kararlar aldığınız oldu mu?
6. Yemek pişirmek veya yeni aletleri kullanmasını öğrenmek gibi ev işlerinde
eskiye göre daha çok güçlük çekiyor musunuz?
7. Hobilerinizle meşgul olma yeteneğinizde bir değişiklik oldu mu? Örneğin,
zor hobilere ayırdığınız zaman azaldı mı? Daha mı az okuyorsunuz?
8. Tıraş olmak ya da duş yapmak için bir hatırlatıcıya ihtiyaç duyuyor
musunuz?
DEĞERLENDİRME
Araştırmacılara göre, bu sorunların hepsine evet yanıtı veren kişilerde, üç
yıl içinde "Alzheimer hastalığı" gelişme olasılığı en yüksektir. Bu testin
amacı, sizde daha ileri değerlendirme gerektiren, diğer bazı sorunların olup
olmadığını saptamaktır. Amaç, bir bellek bozukluğunun tanısını koymak
değildir. Bu sorulardan dördüne veya daha çoğuna evet yanıtı verdiyseniz
doktorunuzla konuşmanız öneriliyor.
BESLENME OKULU
1. Beslenmenizde her türlü şekeri sınırlayın (fruktoz, sukroz). Yoğun beyaz un
kullanılarak yapılmış besinleri (beyaz ekmek, kekler, makarnalar, krakerler,
mısır-patates cipsleri, tahıllar) yemeyin.
2. Tuzu az kullanın. Özellikle tuzlu-unlu ürünleri (krakerler, tuzlu
bisküviler, cipsler) azaltın.
3. Yağsız protein kaynaklarına (balık, hindi, tavuk) yönelin.
4. Karbonhidrat alımınızı sınırlayın. Kompleks karbonhidratlara ağırlık verin.
Özellikle daha çok sebze kullanın. Meyvelerin yoğun şekerli olanlarını
yemeyin.
5. Düzenli egzersiz yapın. Hızlı yürüyüşler en iyisidir. Ayrıca ağır bir yemek
yediyseniz 30-60 dakika sonra 30-60 dakikalık ek yürüyüşler yapın.
Alışveriş yaparken zayıflayın
Diyet yaparken alışveriş yapmak kafa karıştırıcı olabilir. Kendinize özel bir
listenin alışverişinin de kendinize özel olması gerektiğini düşünebilirsiniz.
Ancak listedeki yiyecekler temel besin gruplarından farklı yiyecekleri
içermez.
İşte size püf noktaları;
7 Bol bol sebze ve meyve satın alın.
7 Evde enerji değeri yüksek besinler (çikolata, tatlılar, kuru meyveler,
kekler ve pastalar) bulundurmayın, bunları satın almayın.
7 Boş mideyle alışverişe çıkmayın, ne kadar açsanız o kadar çok yiyecek satın
alırsınız.
7 Her ürünün en küçük boyunu satın alın.
Belleği olumsuz etkileyebilen ilaçlar
Kan basıncını düşüren ilaçlar: Beta-blokerler, diüretikler
Antipsikotik ilaçlar: Haloperidol, Tioridazin
Hormonlar: Tiroid destekleri, kortizon
Ağrı kesiciler: Meperidin, Oksikodon
Antialerjik/Antihistaminikler: Difenidramin
Ülser ilaçları: Simetidin, Ranitidin
Teskin edici sedatif ilaçlar: Alprazolam, Lorazepam, Zolpidem, Temazepam
Antidepresan ilaçlar: Amitriptilin, Imipramin
Antiparkinson ilaçlar: Amantadin
Kullandığınız bu ilaçlardan kaynaklanan bir bellek sorunu yaşadığınızı
düşünüyorsanız, lütfen ilaçlarınızı kesmeyin, doktorunuzdan bu konuda
yapılabilecek bir şey olup olmadığını öğrenin. İlaçlarınızı kesmeniz daha
ciddi sağlık sorunları yaratabilir. Hürriyet