Yarıyıl tatilinde gözünüzün önündeki çocuklarınıza biraz daha dikkatli bakın. Onların göz sorunlarıyla ilgili sizler için birkaç tüyo hazırladım.

 

 

  Öncelikle çocuklarınızın okul başarısı ile göz sorunu arasında büyük bir bağlantı olabileceğini düşünün. Çünkü göz bozukluğu çocuklar için büyük bir dezavantaj oluşturur. Bu aynen 100 metre koşucusu bir çocuğun üzerine ağırlık bağlamaya benzer. Beş numara göz bozukluğu olan bir çocuk, koşarken 5 kilo ağırlık taşıyor gibi düşünün. Gözlük takıp bu sorunlarını çözenler bu ağırlıklarından kurtulurlar. Göz bozukluğu çocuğun gerçek kapasitesinden kaybetmesine yol açar.

Görme doğduktan sonra gelişen bir duyudur. Aynen çocuğun konuşması ya da yürümesi gibidir. Çocukların da bacakları vardır ama belli bir süre sonra yürüyebilirler. Çocuğun da gözleri vardır, ancak doğdukları an net bir şekilde göremezler. Net görme aynen çocuğun emeklemesi gibi, iki yaşa kadar hızlı bir ilerleme gösterir. Dört yaşında, düşe kalka koşan çocuk gibi görmeye başlar. Altı yaşından sonra artık görme yeteneği gelişme göstermez. Çocuklar normal gördüklerini zannederler, oysa belki de gözlerinden biri tembel olabilir. Bu sorun her yüz çocuktan 15'ini kapsar. Tembel gözün yedi yaşına kadar tedavisi mümkündür. Yedi yaşından sonra ise mümkün değildir. Bu nedenle ilkokul çağı bizim için çok önemlidir.

Ders sırasında yapacakları küçük bir testle göz tembelliğinin ilk teşhisini koyabilirler. Beş metrelik mesafeden çocuklara bazı şekilleri gösterip, ne olduğunu sorabilirler. Yazı yazarken deftere duruş mesafesine bakarak, bu bozukluklar kolayca keşfedilebilir. Tembellik varsa, hemen göz doktoruna götürmek gerekir, çünkü yedi yaş son dakikadır.

Tembel göz yüzyıllardır aynı şekilde tedavi edilir. Gözün sağlıklı olanını bir süre kapatıyoruz. Ancak çocuklar için tek gözü bantlı gezmek sorun yaratabileceği için gün içinde iki saat kapatmasını yeterli görüyoruz. Bu iki saat içinde de, sağlam gözü kapalıyken tembelleşen gözü ile bilgisayar oyunu oynamasını ya da bir şeyler okumasını istiyoruz.

Çocukluk döneminde ortaya çıkan şaşılıklar varsa paniğe kapılmayın. Gözlükle düzeltilebilenler var. Gözlük kullanarak düzeltilemeyenlere ise muhakkak okula gitmeden önce ameliyat öneririz. Çocuklar bazen çok gaddar olabilirler. Toplum içinde, şaşı arkadaşlarıyla dalga geçtikleri için çocukta psikolojik bir travma oluşabilir. Bu nedenle, okula gitmeden önce ameliyat olmalarını öneriyoruz. Şaşılık ameliyatı için narkoz kullanıyoruz. Yarım saatlik bir ameliyat sonunda, çocuk bir saat dinlenip, evine gidiyor.

Uzmanlar bilgisayar oyunlarının okul dönemi çocukları için iyi bir göz testi olduğunu belirtiyor. Çocuğunuz bilgisayar karşısında 10-15 dakikadan çok kalamıyorsa, ekrana bakarken gözü kayıyor veya kızarıyorsa, başı ağrıyorsa göz doktoruna başvurmanızda yarar var. Bazen fotoğraflarda gözünün biri kırmızı diğeri normal çıkıyorsa, bu da kontrole gitmenizi gerektiren bir durum...

Bilgisayar karşısında vakit geçiren çocuklar çoğu zaman gözlerinin bozulacağı endişesiyle anne babalarının kızgınlıklarına hedef olurlar. Oysa, bilgisayar oyunları çoğu zaman çocuktaki göz sorunlarının teşhis edilmesine yardımcı oluyor.

Aileler okul dönemindeki çocuklarının göz kusurlarını nasıl fark edebilmesi için çocuklarını bilinçli olarak izlemeleri gerekir. Örneğin; çocukların televizyonu yakından izlemeleri eskiden bizim için önemli bir bulguydu. Bu kriter geçerliliğini hâlâ koruyor. Ancak günümüzde televizyon kadar bilgisayarlar da göz sağlığı konusunda önemli ipuçları veriyor. Bilgisayarın başında çocuk 10-15 dakikadan fazla kalamıyorsa, ekrana bakarken gözü kayıyorsa, doktora gitmekte fayda var. Gameboy'larla uzun süre oynadıktan sonra gözü kızarıyorsa, başı ağrıyorsa, yine doktora gitmek gerekir. Sanılanın aksine; bu oyunlar gözü bozmaz, var olan göz kusurlarını ortaya çıkarır. Genellikle hipermetrop ve astigmatlarda satırlar karıştığı için oyunu iyi oynayamazlar, ekran karşısında fazla kalamazlar. Bu çocuklar sorunu anlayamadıkları için bilgisayar oyunlarından kaçarlar. Kitap okumak da onlar için sorun olur, hatta bu nedenle tembel oldukları sanılabilir. Ancak araştırıldığında çocuğun bu davranışının altında çoğu zaman küçük bir hipermetrop ya da astigmat sorunu olduğu ortaya çıkar. Miyoplar ise, rahat kitap okur. Ancak onlar da televizyonu yakından seyreder.

Okula başlamadan önce kontrol amacıyla göz doktoruna gidilmeli mi sorusu sıklıkla ailelerden gelir. Benim onlara verebileceğim en iyi yanıt, “Şüphe olduğu zaman doktora gidilmesi yeterlidir.” Çocuk kitap okumuyor, ara ara gözü kayıyorsa, hiç vakit kaybetmemeleri gerekir. Örneğin; fotoğraflar da burada önemli göstergelerdir. Fotoğraflarda kaymış göz yakalanabilir. Fotoğraflarda çocuğun göz bebeklerinin biri kırmızı diğeri normal çıkıyorsa, bu bize bir göz tümörü belirtisi bile verebilir.


Çocuklarınızın gözlük takması gerekiyorsa bunu drama dönüştürmeyin. Anne baba olarak gözlük seçerken dikkatli davranın yeter. Burna geniş basan, silikon bantlı ve büyük gözlükleri tercih ediyoruz. Çerçevesi sağlam olanın seçilmesi gerekli. Tel olan çerçeveler çabuk yamulduğu için gözlüğün odak noktası değişebilir. 18 yaşında, lazer tedavisi ile gözlük kullanma zorunluluğu ortadan kalkabilir. 14 yaşında kontak lens kullanabiliyorlar. Göz kusuru tespit edilen çocukların nasıl ki ayakkabı numarası değişiyorsa, gözlük numarası da değişecektir. Bu yüzden, 'göz numarası artıyor' dendiğinde, anne babaların korkmamaları gerekir.


halil@halibahcecioglu.com