Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Akbulut, kanserin genlerle tedavisinde kullanılan Gendicine adlı ilacın klasik tedavi yöntemleri ile karşılaştırmalı olarak denenmesi gerektiğini belirterek, ''Standart tedavilere üstünlüğü gösterilmemiş bir tedavi için hastaların Çin'e gönderilmesi doğru değildir'' dedi.

 

   Prof. Dr. Akbulut, Tıbbi Onkoloji Uzmanlık Derneği adına yaptığı açıklamada, Gendicine yönteminde sağlıklı hücrelerde bulunan p53 geninin, bir virüse eklenerek kanserli hücrelere verildiğini anlattı.

Söz konusu ilacın, 2003 yılında Çin'de gerekli yasal onayı alarak piyasaya sürüldüğünü hatırlatan Akbulut, ilacın beklenen etkisinin, lokal olarak tümör bölgesine enjekte edildikten sonra virüsün tümör hücreleri içerisine girerek taşıdığı p53 geninin tümör hücreleri içerisinde aktif olarak çalışmasını sağlamak olduğunu ifade etti.

Akbulut, p53 geninin insan tümörlerinin yüzde 60'ından fazlasında eksik çalıştığını ya da iyi çalışmadığını belirterek, şunları kaydetti:

''p53 genindeki fonksiyon kaybı, tümör gelişiminde ve daha sonra ortaya çıkabilecek ilaç ve radyoterapi (ışın tedavisi) duyarlılığında azalma ile sonuçlanabilmektedir. p53 geninin eksik olduğu tümör hücrelerine bu genin verilmesi ile teorik olarak bu hücrelerin kontrolsüz çoğalmalarının engellenmesi, hatta programlı ölümleri mümkündür.

Buna karşın p53 geni verilerek kanser tedavisi çalışmaları, yaklaşık 20 yıldan beri batı dünyasında yapılmaktadır. Batıda geliştirilen p53 tedavileri ne yazık ki, bugüne kadar henüz ilaç olarak piyasaya çıkamamıştır. Bu duruma p53 geni ile ilgili çalışmaların, önceden beklenildiği gibi kanser tedavisinde çok da başarılı olmaması rol oynamıştır.''

Söz konusu genin doğrudan tümör içerisine enjekte edilmesiyle bazı tümörlerde kısmi cevaplar alınabildiğini vurgulayan Prof. Dr. Akbulut, ayrıca radyoterapinin etkili olduğu baş-boyun bölgesi tümörlerinde p53 gen tedavisinin radyoterapi ile birlikte uygulanmasının radyoterapinin etkinliğini arttırdığına ilişkin başarılı çalışmaların da yayınlandığını kaydetti.

Ancak radyoterapiye bazı kemoterapi ilaçlarının eklenmesiyle de benzer etkinin oluşturulabildiğini ifade eden Akbulut, p53 gen tedavisi veya bir kemoterapi ilacından hangisinin radyoterapiye eklenmesinin daha yararlı olacağını gösteren bir çalışmanın bulunmadığını belirtti.



-''YAYILMIŞ TÜMÖRLERDE KULLANILMASI UYGUN DEĞİL''-



Gendicine adlı gen tedavisi ilacının da lokal olarak uygulandığını anlatan Prof. Dr. Akbulut, dolayısıyla tümörü vücuda yayılmış olan hastalarda kullanılmasının uygun olmadığının altını çizdi.

Prof. Dr. Akbulut, ilacın damar yoluyla kullanılmadığını dile getirerek, şöyle konuştu:

''Damardan verilmesi durumunda ilacın çok büyük bir kısmı vücut tarafından etkisiz hale getirilir. Vücudumuzda adenoviruslara karşı bağışıklık söz konusudur. Dolayısıyla bu ilacı damardan vermeye kalktığınızda bağışıklık sistemi (kanserli hastaların yüzde 90'ından fazlasında bağışıklık sistemi bu cevabı oluşturabilecek düzeydedir) ilacı etkisiz hale getirir. Bu nedenle ilaç doğrudan tümör içine enjekte edilmektedir. Yumurtalık kanseri gibi karın zarında tümör bulunan ve karında sıvı birikmesine yol açan durumlarda veya akciğer zarında su toplanması ile seyreden kanser vakalarında bu sıvılar içerisine de ilaç uygulanabilir ancak buradaki etkinlik doğrudan tümör içerisine yapılacak uygulamalardakinden çok daha az olmaktadır.''

Çin'de ruhsatlı olması nedeniyle Gendicine ile ilgili çalışmaların bu ülkede yapıldığını belirten Akbulut, bu yayınlar incelendiğinde lokal uygulamalarda kısmi bir etkinlikten söz etmenin mümkün olduğunu söyledi. Akbulut, ancak sonuçlara bakıldığında, ilacın medyada yer aldığı gibi kanseri (özellikle vücuda yayılmış olan) tedavi etmekten çok uzak olduğunu kaydetti.

Batı dünyasında Çinli araştırıcıların yaptıkları çalışmalara ve elde ettikleri sonuçlara ciddi kuşku ile bakıldığını ve çok parlak görülmediğini ifade eden Akbulut, şöyle konuştu:

''Genel olarak onların elde ettiği sonuçların bilinen ilaç, ışın gibi kanser tedavi yöntemleri ile elde edilen sonuçlara göre belirgin bir üstünlüğü görülmemektedir. İlacın etkili olduğu bildirilen durumlar, daha çok Gendicine'nin diğer tedavi yöntemleri (kemoterapi, radyoterapi) ile birlikte kullanıldığı baş boyun tümörleri gibi hastalık gruplarıdır. Bu konuda kesin bir yargıya ulaşmak için Gendicine adlı ilacın klasik tedavi yöntemleri ile karşılaştırmalı olarak denenmesi gerekmektedir.

Çinli araştırıcıların bu gen tedavisini klasik tedavi yöntemleri ile karşılaştıran güvenilir kontrollü bir çalışması ise henüz yoktur. Sonuç olarak, sadece lokal tedavi uygulanmasına müsait olan belli kanser türlerinde kısmi lokal etkisi olan ve standart tedavilere üstünlüğü gösterilmemiş bir tedavi için hastaların Çin'e gönderilmesi doğru değildir.''