Öncelikle
bilgilendirici yazılarınız için teşekkür ederim. 34 yaşında bir anneyim ve tek
çocuğum var.
Oğlum şu anda 10 yaşında ilkokul 5. sınıfa gidiyor. Çok zeki bir çocuk ve
sınıfında çok başarılı. Eşim işi nedeniyle sadece hafta sonlarında bizimle
olabiliyor ve diğer günlerde oğlumla yalnız kalıyoruz. Oğlum bez kullanmayı
bıraktıktan sonra gece altını ıslatmaya devam etti. Gece ben uyandırıp tuvalete
götürdüğümde ıslatmıyor ama geç uyandırırsam yada uyardırmazsam çok büyük
ihtimalle yatağını ıslatıyor. Daha önce götürdüğüm doktor tahliller yaparak
sorunun genetik yada psikolojik olduğunu söylemişti. Zamanla geçer diye
düşünerek tekrar doktora gitmedik. Ama 10 yaşında olmasına rağmen hala gece
altını ıslatıyor. Eşim hafta içi evde olmadığı için geceleri benimle uyumak
istiyor. Size sorum şu: öncelikle nasıl davranmalıyım? Ben, altını ıslattığı
için asla suçlamadım ve çoğunlukla görmezden geliyorum. Hangi doktora gitmeliyim
ve bu doktorla bir ön görüşme yapmalı mıyım? Oğlum bu sorunu yabancı biriyle
paylaştığımı öğrendiğinde bana nasıl tepki gösterir? Birde doktorun önereceği
tedavi nasıl olacak?
Kısaca beni aydınlatırsanız çok minnettar olacağım. Esenlikler ve iyi çalışmalar
dilerim. Şule U
Şule Hanım,
Altını ıslatma çocukluk çağında en sık görülen davranış bozukluğudur. Bu
davranışın bir maksadı olabilir yada olmayabilir ve çocuk beş yaşına gelmeden
klinik olarak böyle bir tanı koymak doğru değildir. Bazı çocuklar sadece
geceleri altını ıslatırken bazıları hem gece hem gündüz aynı sorunla karşılaşır.
Altını ıslatma bozukluğu diyebilmek için çocuğun haftada en az 2 kez olmak üzere
üç aydır altını ıslatıyor olması gerekir.
•Küçük bir idrar torbası,
•Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,
•Yoğun stres ve tuvalet eğitimini etkileyen gelişme gecikmeleri altını
ıslatmanın temel sebepleri olarak gösterilmektedir.
Bilerek ve isteyerek altını ıslatma bazen davranış bozuklukları ve endişe ile
ilgili olabilir. Bazı ailelerde ise ırsi olabileceğini düşündürecek şekilde
birkaç fertte birden bulunabilir. Ek olarak tuvalet eğitiminin çok erken
başlatılması da bir sebep olarak sayılabilir fakat buna dair çok detaylı
araştırmalar mevcut değildir. Altını ıslatan çocuklar genellikle idrar
ihtiyaçları olduğunda uyanamayacak kadar derin uyuyan çocuklar olarak tarif
edilirler.
Altını ıslatma daha çok erkek çocukları etkileyen ve sık görülen bir çocukluk
çağı rahatsızlığıdır. Beş yaşındaki erkek çocukların %7’si, kız çocukların ise
%3’ü altlarını ıslatmaktadır. Bu oran 10 yaşında erkeklerde %3’e kızlarda %2’ye
düşer. Onlu yaşlarda çocukların çoğu bu problemi çözerken 18 yaşına kadar sadece
%1’I bu durumu devam ettirir.
Tanı koymak için hekim önce altını ıslatmaya sebep olabilecek bir fiziksel
hastalık var mı onu değerlendirir. Şeker hastalığı, mikrobik hastalıklar yada
idrar yollarındaki darlıklar yada genişlikler idrar tutamamaya sebep olabilir.
Orta ve hafif şiddetteki vakalarda tedaviye ihtiyaç olmayabilir, çünkü
çocukların büyük çoğunluğu onlu yaşlar civarında bu rahatsızlıktan
kurtulacaktır. Fakat bunu tahmin etmek ve tedavi yapıp yapmamaya karar vermek
zordur. Çocuğun bu problemi kendi başına halledeceğini kestirmeye yardım edecek
bir işaret yoktur. Buna karşın kendine güveninin eksilmesi yada bu yüzden bazı
şeylerden kaçınması tedaviye karar vermekte bize yol gösterebilir.
Tedavide davranışları değiştirmeye yönelik davranışçı tedavi metodlarını tercih
etmekte fayda vardır. Bu yolla tedavilerine kararı verilen çocukların %75’den
fazlası düzelmektedir.
Bunun için kullanılabilecek metodlar;
•Alarm: Gece yatağını ıslattığında çalan alarm çocuğa idrar hissi olduğunda ne
yapması gerektiğini öğrenmeye yardımcı olmaktadır. Altını ıslatma üzerine
yapılan çalışmaların çoğu alarmı tedavide en etkili yöntem olarak
desteklemektedir. Kalıcı çözüm sağlamakta ve geriye dönüş oranı %5-10 gibi düşük
oranda olmaktadır. Çocuk bir kere davranışlarını düzeltimiydi aynı hali
sürdürmektedir.
•Mesane eğitimi: Bu yöntemde giderek artan zaman aralıkları ile düzenli olarak
çocuk tuvalete götürülür. Böylece çocuk çişini daha uzun süre tutmyı
öğrenebilir. Bu yolla mesane kapasitesi de genişletilebilir. Mesane eğitimi
büyük bir tedavi programının parçası olarak kullanılır.
•Ödüllendirme: Çocuk altını kuru tuttukça ödül verme prensibi üzerine dayanır.
Altını ıslatma tedavisinde kullanılan ilaçlar da mevcut olup ancak çocuğun
davranışları da etkilendiğinde kullanılması uygundur ve genellikle 6 yaşından
küçüklere verilmez. Bu amaçla idrar torbasının kapasitesini arttıran,
böbreklerin idrar itrahını azaltan ilaçlar yada antidepresanlar
kullanılmaktadır. Tek başlarına kullanıldıklarında ilacın kesilmesi ile birlikte
rahatsızlık belirtileri tekrar baş göstermektedir. Bu yüzden genellikle davranış
tedavilerine yardımcı olmak üzere seçilirler. Şule hanım çocuğunuzun
değerlendirilmesinde ve tedaviye ihtiyacı olup olmadığının kararının
verilmesinde size bir çocuk psikiytrı yardımcı olacaktır.
Sağlıkla kalın
eroglu.eren@mynet.com