Tıp dünyası kansersiz bebeklerin dünyaya gelmesi için çalışıyor ve yeni teknikler geliştirmeye çalışıyor. Bebekler, PGT yönetimyle genetik meme kanserinden bile temizlenebiliyor. Ancak bu konudaki etik tartışmalar hâlâ devam ediyor

 

 PGT dünyada yaygın olarak uygulanan bir yöntem mi?
Dünyada PGT yapılmış 5 bin civarında vaka bulunuyor. Bu yöntemi uygulayarak dünyaya gelen sağlıklı bebek sayısı ise bin civarında. Embriyolara genetik tanı uygulanması, giderek artan bir ilgi ve destek görüyor. Bu uygulamanın emniyeti ve sonuçlarına bakarak, bunun daha geniş gruplara da uygulanmasına çalışılıyor.

PGT ile bebekler anne karnına girmeden hangi hastalıklardan ayıklanabilir?
PGT tekniği; 'kistik fibroz' adlı akciğer hastalığının, 'Akdeniz anemisi', yine aneminin bir türü olan 'sickle cell disease', bir kas hastalığı olan 'muscular dystrophy', down sendromu ve 'trisomi 18' gibi kromozomal anomalilerin teşhisinde kullanılıyor. PGT'nin kansere yatkınlığın belirlenmesi alanında kullanımı da son yıllarda uygulanmaya başlamıştır. Genetik açıdan tanınan tüm hastalıkların embriyo analizi mümkün oluyor. Hastalık oluşmadan, tedaviye gerek kalmadan önce hastalığı hem sosyal, hem psikolojik problemlere yol açmadan önleyebiliyorsunuz.

KANSERSİZ BEBEKLER YETİŞECEK
Bebek anne karnına girmeden hangi kanser türlerine yatkın olduğu belirlenip bunlardan ayıklanabiliyor mu?
Genler, her canlının doğal parmak izidir. Çift halinde bulunur ve bir tanesi anneden diğeri ise babadan geçer. Genler göz ve saç rengini, vücudun nasıl büyüyeceği ve işlevini nasıl yapacağını da belirler. Bazen genler kendilerinde meydana gelen hata nedeniyle işlevlerini düzgün yapamazlar. Buna 'mutasyona uğramış' veya 'değişmiş genler' denir. Aslında her bireyde bu tip genler bulunur. Ancak bazı mutasyonlar, kanser gibi hastalıklara neden olur. Son yıllarda aile ağacında meme kanseri olan ailelerde gen değişikliği tespit edilmiştir. Bu ailelerdeki bazı kadınlarda yumurtalık kanseri de görülmüştür. Bu değişiklikler 'Meme Kanseri Geni 1' ve 2 adı verilen genlerde görülüyor. Söz konusu genler, hem erkeklerde hem de kadınlarda bulunduğundan kişiye anneden veya babadan geçebilir. Bu konuyla ilgili çalışmalar ilerledikçe başka genlerin de bulunacağı kesindir.

Bebekler anne karnına girmeden ailesel köklü meme kanseri temizlenebilir mi?
Bazı genleri taşıyan kadınların meme kanserine yakalanma riski, diğerlerine göre fazladır. Ancak meme kanserinin tedavisi konusunda her geçen gün yeni gelişmeler sağlanıyor. Bu nedenle tıpta bu genetik yapının bebeklerden temizlenip temizlenmemesi gerektiği hâlâ tartışma konusu. Etik olarak bu çok uygun görülmüyor.

Bebekler PGT ile hangi kanser türlerinden temizlenir?
Özellikle de meme ve bağırsak kanseri gibi kanserlere erken tanı koymak çok önemli. Kanseri yok etmek, riski azaltmak, genetik yatkınlığı ortadan kaldırmak ve kanser oluşturabilecek genleri embriyolarda keşfedip, kanseri önlemek için yeni teknikler geliştirmeye çalışıyoruz. Kansersiz bebeklerin dünyaya gelmesini, kanser riskinin azalmasını amaçlıyoruz. Gelişmeler ise çok hızlı ilerliyor. PGT ile embriyonun yatkınlığının belirlendiği kanser türleri arasında; kalıtımsal bağırsak kanseri, Von Hippel- Lindau (VHL) sendromu, göz kanseri, Li Fraumeni sendromu (p53 tümör supressor gen mutasyonları), nörofibromatos tip I ve II and beyin tümörü (hSNF5) bulunmaktadır.

PGT yöntemiyle, Akdeniz anemisi olan bir çocuk için tam doku grubu uyan ve sağlıklı kardeş yapılabilir mi, bu etik mi?
PGT, kök hücre tedavisine ihtiyaç duyan kardeş için, uygun HLA özelliğine sahip, hastalık taşımayan embriyoyu seçmemize yarayan güçlü bir yöntemdir. Bu teknikle doğacak çocuğun, kemik iliği nakline uygun özelliğe sahip olması amaçlanır. Elde edilen kök hücrelerle, hasta kardeş için kök hücre tedavisi uygulanabilir. Ancak bu yöntem dünyada tartışılıyor. Türkiye'de embriyoyu hastalıklardan arındırmak için kullanılan bu yöntem İtalya ve Almanya'da yasak. Bu nedenle yurtdışındaki pek çok hasta, Türkiye'ye PGT yaptırmak için başvuruyor.

Anne karnına girmeden bebekler bir takım hastalıklardan ayıklanabiliyor, bu hastalıklar o sırada tedavi edilebilir mi?
Şu an sadece tanı koymak mümkün. Ancak genetik hastalıkların tedavisi mümkün hale gelirse, tanı almış embriyonun tedavisi de mümkün olacak. Riskli gruplarda 10 tane embriyo inceliyoruz, 1 ya da 2 tanesi sağlıklı oluyor ya da hiç olmuyor. Sağlıklı embriyo elde etmek zor olduğundan, embriyonun tedavisi çok işimize yarayacak.