Yeşim Sert Karaaslan - Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim üyesi ve Türk Kardiyoloji Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Lale Tokgözoğlu, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) çalışmalarına göre, Türkiye'deki ölümlerin yaklaşık yarısının kalp ve damar hastalıklarından kaynaklandığını söyledi.

 

 Prof. Dr. Tokgözoğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, çağın salgın hastalığı olarak nitelendirilen kalp ve damar hastalıklarının dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtti.

Kalp-damar hastalıklarının erişkinlerde en sık ölüm nedeni olduğunu ifade eden Prof. Dr. Tokgözoğlu, Türkiye'de kanserden yaşamını yitiren her kişiye karşılık dört kişinin kalp damar hastalıklarından öldüğünü vurgulayarak, şunları kaydetti:

''Türkiye'deki ölümlerin yaklaşık olarak yarısı kalp ve damar hastalıklarından kaynaklanıyor. Trafik kazalarından ölen her kişiye karşılık ise 30 kişi kalp damar hastalıklarından ölüyor. Ülkemizde nüfusun çoğunluğunun genç olmasına rağmen, kalp damar hastalıklarından ölüm oranı yaşlı nüfuslu toplumlardaki kadar yüksek. Diğer Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında, koroner kalp hastalığına bağlı ölümlerde kadınlarda ilk sıralarda erkeklerde ise ilk beşte yer almamız endişe verici.''

-KALP DAMAR HASTALIKLARINA BAĞLI ÖLÜMLER ARTACAK-

Prof. Dr. Tokgözoğlu, on yıl sonra daha yaşlı bir nüfusa sahip olunduğunda kalp damar hastalıklarına bağlı ölümlerin katlanarak artacağı uyarısında bulundu.

Gelişmiş ülkelerde kalp damar hastalıklarına karşı yürütülen başarılı kampanyalar sonucunda son 20 yılda kalp damar hastalıklarında bir miktar azalma olduğunun vurgulayan Prof. Dr. Tokgözoğlu, ''Şişmanlık ve şeker hastalığının tırmanışa geçmesiyle bu başarı önümüzdeki yıllarda gölgelenecek gibi'' dedi.

Prof. Dr. Tokgözoğlu, kalp damar hastalıklarının en sık görülen türünün aterosklerotik koroner kalp hastalığı olduğunu belirterek, hastalığın ateroskleroza (damar sertliğine) bağlı olarak kalbi besleyen damarların daralması sonucu oluştuğunu söyledi.

-HASTALIĞIN OLUŞUMUNDA RİSK FAKTÖRLERİ-

Prof. Dr. Tokgözoğlu, aterosklerotik kalp damar hastalıklarının kesinlikle yaşlanmanın sonucu olmadığını ve hastalığa yol açan risk faktörlerinin belirlendiğini söyledi. Prof. Dr. Tokgözoğlu'nun açıklamasına göre, bu risk faktörlerinin birçoğu yaşam tarzı ile ilgili olup önlenebilir nitelikte.

Genetik eğilim ise henüz değiştirilemiyor. Ailede birinci derece erkek akrabalarda 55, kadın akrabalarda 65 yaşından önce koroner kalp hastalığının bulunması kişide koroner kalp hastalığının gelişmesi için önemli bir risk faktörü. Ancak en az genetik nedenler kadar çevre koşulları da etkili.

En önemli çevresel risk faktörleri sigara, tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı ve kolesterolün yüksek veya iyi kolesterol olarak adlandırılan HDL'nin düşük olması.

Bunların yanı sıra özellikle bel çevresinde yoğunlaşan şişmanlık kalp damar hastalığı riskini artırıyor. Psikososyal stresin de kalp damar hastalıkları için bir risk oluşturabileceği düşünülüyor.

Risk faktörleri, çocukluk yaşlarından itibaren yavaş yavaş damar cidarında kalınlaşma ve yağ depolanmasına yol açıyor. Damarlar daralırken başta kişinin hiçbir şikayeti olmuyor, hastalık sinsice ilerleyip genelde erkeklerde 40 kadınlarda 50 yaş civarında şikayet oluşturmaya başlıyor.

Kişideki kalp hastalığı riskini belirlemek amacıyla geliştirilmiş tablo veya bilgisayar programları ile risk faktörlerini girerek kişinin riskini belirlemek mümkün.

-KALP DAMAR SAĞLIĞININ KORUNMASI-

Kalp ve damar sağlığının korunması için sigara kullanımının yoğun halk eğitimi ve caydırıcı politikalarla azaltılması, çocukluk yaşlarından itibaren sağlıklı diyet uygulanması, daha az hayvansal yağ, et ve tuz, daha fazla sebze-meyve içeren beslenme alışkanlığı kazanılması öneriliyor. Margarinlerde bulunan doymamış yağ asitlerinin zararına dikkat çekilerek, sıvı yağ ve özellikle zeytinyağı tüketilmesi, haftada iki kez balık yenmesi gerekiyor.

Kalp ve damar hastalıklarından korunmak için ayrıca şu önerilerde bulunuluyor:

-Şekerden kaçınarak daha kompleks karbonhidratlar tüketilmeli. Trigliserid düzeyleri yüksek kişiler hiç alkol kullanmamalı, yüksek olmayanların da alkol tüketimi kısıtlanmalı.

-'Fast food' ve işlenmiş gıdalar mümkün olduğu kadar az tüketilmeli.

-Halkın eğitimi ile kişilerin kendi kan yağları ve kan basıncı (tansiyon) değerlerini bilmeleri ve belirli aralıklarla kontrol ettirmeleri sağlanmalı.

-Fiziksel olarak aktif kişilerde kalp hastalığı riski yüzde 50, inme riski yüzde 25 azalır. Bu nedenle sağlıklı kişiler haftanın en az 3-4 günü tempolu egzersiz yapmalı. Yürüyüş, koşma, bisiklet, yüzme, dans etme gibi tempolu hareketler ara vermeden yapılmalı. Egzersiz açken veya yemekten iki saat sonra, yavaş başlayıp yavaş sonlandırılarak yapılmalı, aşırı sıcak ve nemli havalarla aşırı soğukta yapılmamalı. Orta yaş üzerinde tempolu egzersiz programına başlamadan hekim kontrolünden geçilmeli.