Beze
Nedir? Nerelerde Bulunur ?
Bezeler (lenf Nodları) dışarıdan vücudumuza giren mikroorganizmalarla vücudun
savaştığı, direnç gösterdiği savunma yapılarımızdır. Boyunda, koltukaltında,
kasıklarda, ensede kulak çevresinde, dirsek bölgesinde ve hatta karın içi
organlar ile göğüs boşluğunda normalde bulunurlar. Bademciklerimizde birer
bezedir. Sağlam kişilerin %50-60'ında ciddi bir rahatsızlık olmadan normal
boyutlarda bezelerle karşılaşmaktayız. Bulaşıcı hastalıkların (enfeksiyon
hastalıkları) seyiri esnasında bezeler büyüyebildiği gibi; bazı kanserlerle
beraber bulunması nedeni ile hem korkutucu olabilmekte hemde erken tanısının
konması önem arzetmektedir.
Bezelere
Ne Zaman Dikkat Edilmeli ve Hastalık Yönünden Araştırılmalı ?
Bir santimetreden küçük bezeler genellikle hastalık bulgusu değildir. Fasülye
tanesi boyutundaki bezelerin başka bir bulgusu yoksa üzerinde durulması
gerektiği, bir çok insandada bulunabileceği bilinmelidir. Boyutunda 1,5 cm
üzeri, dirsek bölgesinde 0.5 cm, kasıkta 1,5 cm üzeri beze büyüklükleri ise
hastalık belirtisi olup araştırılması gerekmektedir. Ancak boyutu ne olursa
olsun omuz üseri bezeler aksi ispat edilene kadar ciddi hastalıklara işaret
eder. Ense ve kulak bölgesi bezeleri ise çoğunlukla enfeksiyöz hastalıklar
arasında görülür.
Beze
Büyümelerine Eşlik Edebilen Bulgular Nelerdir?
2 haftadan kısa süreli beze büyümeleri çoğunlukla enfeksiyöz kaynaklıdır. 2.
haftayı aşan bir öyküde ise tüberküloz, viral enfeksiyonlar, kanserler akla
gelmelidir. Uzun süreli kullanılan ilaçlar (difenilhidantoin, karbamezapin,
primidon, suksinatlar, altın tuzları, sulfasalazin, kaptopril, atenolol, kinidin,
allopurinolsefalosporin, primetamin) beze büyümelerine yol açabilir.Ateş, kilo
kaybı, gece terlemeleri gibi eşlik egen bulgular lenfoma denen beze kanserleri
ile beraber bulunabilir. Son günlerde geçirilmiş üst solunum yolu
enfeksiyonları, döküntülü hastalıklar, diş ve dişeti rahatsızlıkları enfeksiyon
hastalıklarına işaret eder.
Bezlerin Muayenesinde Diğer Bulgular Nelerdir?
Bezelerin ağrılı, hassas ve kızarık olması enfeksiyonların bir bulgusudur.
Hodgkin hastalığı denilen beze kanserinde bezeler ağrısız, yumuşak, hareketli ve
lastik kıvamındadır. Başka tip beze kanseri olan Hodgkin dışı lenfomalarda ise
sert ve ağrılı olur.
Eşlik Eden Bulgular Nelerdir?
Bademcik iltahapları, çürük bir diş boyun bölgesi bezelerinin nedeni olabilir.
Cilt döküntüleri kızıl, kızamık, kızamıkçık ve diğer viral enfeksiyonlarda
görülür. Yeni ortaya çıkan ciltte solukluk, kanamalar ve morarmalarda aksi ispat
edilene kadar kanserler akla gelmeli ve hemen ileri tetkiklerin yapılması için
doktora başvurulmalıdır. Karaciğer ve dalak büyüklüğün de çoğunlukla kanserlerle
beraber olup üzerinde önemle durulmalıdır. Enfeksiyöz mononükleozis dediğimiz
bazı viral sistemik enfeksiyonlarda lenfadenopati (lenf bezi büyümesi), cilt
döküntüleri, karaciğer ve dalak büyüklüğü yapabilir.
Boyun Bölgesi Bezelerinin Nedenleri Nelerdir ?
Boyun, çene altı, ense ve kulak çevresi lenf bezleri çoğu hastada baş-boyun
enfeksiyonuna ikincildir. Uzun süreli boyun bölgesi beze büyümelerinde
tüberkülozonda düşünülmesi gereklidir. Beze kanserleri de boyun bölgesinden
başlayabilir. Eğer omuz üstü bölgede de varsa tümörler ilk planda
düşünülmelidir. Lösemiler genellikle yaygın beze büyüklükleri yapar. Koltuk altı
ve kasık bölgesi lenf bezeleri sıklıkla enfeksiyonla beraber olup kol, uyluk ve
bacağın cilt enfeksiyonları için ayrıntılı beze muayenesi gerekir. Ülkemizde
çocukluk çağında aileler sıklıkla sol koltuk altı beze yakınması ile doktora
başvururlar. Genellikle BCG(verem aşısı) aşısına ikincil gelişip tedavi
gerektirmezler.
Vücudun Birçok Yerinde Birden Görülen Beze Büyümeleri
Neden Olabilir ?
Yaygın beze büyümeleri daima ciddi hastalıklarala beraberdir. Ayrıntılı bir öykü
ve fizik muayene inceleme tanıda çok yararlıdır.
Viral enfeksiyonlarla, lösemiler ve ileri evre beze kanserleri yaygın
lenfadenopati (lenf bezesi büyümesi) yaparlar
Beze Büyümeleri Nasıl Takip Edilmelidir ?
Lenf bezi büyümelerinin izlemi aşama aşama aşağıdaki şekildedir.
a) Eşlik eden anlamlı fizik inceleme bulgusu varsa mutlaka ciddi hastalıklara
araştırılmalıdır.
b) Eşlik eden bulgu yoksa 2 veya 3 hafta gözlenir. Bu arada antibiyotik
kullanılabilir.
c) 2-3 haftalık gözlem sonunda bezeler tekrar değerlendirilir. Boyutta artışlar
var ise ileri tetkikler yapılır.
d) 2-3 haftalık izlemde beze aynı boyutta sebat ediyorsa bir 2-3 hafta daha
izlenir. Beze kayboldu ise takipten çıkarılır.
e) İzlem sonunda beze aynı boyutta ise yine ileri tetkikler yapılmalıdır.
Gerekirse tanı için beze biyopsisi alınmalıdır.