Doğum olayı sona erip, sıra hastaneden eve dönmeye geldi mi, anne-babaların çoğu bebeklerinin evde nasıl uyuyacağını merak etmeye başlarlar. Şunu bilmelisiniz ki, yenidoğanlar, kendilerini rahatsız edebilecek ses ve ışık uyaranlarını etkisiz kılacak bir doğal yetiye sahiptirler.
Bu yetenek, kısa sürede alışkanlığa dönüşecektir. Biz hekimler, bir takım basit testlerle, bebeklerin bu yeteneklerini tespit ederiz. Örneğin, uyuyan bebeğin gözlerine fenerle kuvvetli bir ışık tutulması onun bir takım hareketler yapmasına neden olur. Aynı ışığı, kısa aralıklarla bir kaç kez daha tutalım, dördüncü, beşinci seferde artık bebeğin ışığa hiç tepki göstermeyip mışıl mışıl uyuduğunu görürüz.
Benzer test, bir minik çan kullanılarak bebeğin sese tepkisi sırasında da yapılabilir. Örnekteki bebek, uykusunu koruyacak bir takım doğal yollar geliştirmiştir. Ses ve ışık, onları rahatsız eder ve kolayca uyanabilirler. Böylesi bebekler, tıpkı erken doğmuş bebekler gibi dış uyaranların olabildiğince azaltıldığı sessiz ve loş bir odada uyutulmalıdırlar.
Üç-dört haftalık bebek ve uyku
Bu dönemde bir bebeğin en önemli görevi, uyku hali, uyanıklık hali gibi
değişik durumları kontrol yeteneği kazanmaktır. Bu süreçte, anne babanın
da iyi bir gözlemle öğreneceği çok şey vardır.
Kalabalık ve gürültülü bir ortamda uyuyabilmek, herhangi bir dış uyaranla tam uyanırken tekrar uykuya dalmak üzere kendi kendini sakinleştirmek, yukarıda sözettiğimiz kontrol sürecinin aşamalarıdır. İyi bir gözlem, bebeğin farklı bilinç durumları arasındaki geçiş dönemlerindeki davranışlarından önemli çıkarımlar yapmanızı sağlayacaktır. Aktif ve gergin bebek, geçiş dönemlerini daha hızlı, sakin bebek ise daha yavaş ve sancısız yaşayacaktır.
Huysuzluk anında, bazı hareketleriniz onun ağlamaya başlamasına neden olurken, başka kimi davranışlar da bebeği sakinleştirecektir. Üç dört saatlik sıklılarla, bebek bu geçiş dönemlerini yaşar. Yeni anne-babanın ilk görevi, bu bağlamda bebeklerinin davranışlarını "tanımaktır".Temel sorun, ağlamaya başlayan bebeğin, kısa süre sonra sakinleşip uykuya devam mı edeceği, yoksa acıktığı için mi ağladığının ayırdedilmesidir. Emzirmek yada mama vermek işe yaramıyorsa ki genellikle bu durumda ilk yapılan iş bebeği beslemektir bu huzursuzluk hali bir süre devam edecek ve bebek bir süre sonra sakinleşecektir. Bu olay yaklaşık hergün yaşanır. Bebek, bu dönemde, ortalama rakamlarla söylersek, 3-4 satlik dilimler halinde 16-18 saat uyur.
Birbuçuk- iki aylık bebek ve uyku
Bebeğinizin uyuma ve beslenme zamanı ve süresi bu dönemde giderek daha
düzenli bir hal almaktadır. İki beslenme arası zaman 3 saate hatta daha
fazlasına uzar. İki aylık bebekler, doğum tartısı ve başka kimi faktörlere
de bağlı olarak, gece uyku saatlerini de artırırlar. İkinci ay artık
bebeğinizi günlük aile düzeninize alıştırma zamanının da başlangıcıdır.
Artık, geceleri yatmadan önce bebeğinizi uyandırıp son bir kez besleyebilir,
sabahları onu uyandırarak güne sizin uygun gördüğünüz zamanda başlamasını
sağlayabilirsiniz. Bebeğinizin, huzursuzluk ve ağlama dönemleri de artık
daha düzenlidir; genellikle günün sonundadır ve huzursuzluğu kaka yapmayla
sona erer. Bebeğiniz emmeye ve uyumaya kendini hazırlamıştır.
Dört aylık bebek ve uyku
Bu dönemde uyku konusunda temel sorun bebeğinizin gece uyku düzenidir. Dört
aylık bebek, bırakıldığı yerde uyumalı, ve uykusu ortalama 8 saat kesintisiz
sürmelidir. Bebek için "kesintisiz uyku" nun anlamı, derin uykudan hafif/yüzeyel
uykuya geçiş aşamalarını uyanmadan atlatmasıdır. Hafif uykuya geçen bebek,
ağlar, sesler çıkarır, yatakta döner, ama unutmayın, tüm bunlar olurken hala
uyumaktadır ve uyku içi bu geçiş aşamalarında kendi kendini sakinleştirerek/rahatlatarak
derin uykuya geçmeyi öğrenmelidir. Bebeğin uyumayı öğrenmesi konusunda
ailelere önemli bir görev düşüyor; bebeklerin mutlak anne baba desteğine
ihtiyaçları vardır, ama anne-babaların genellikle yaptıkları, bebeğin sesini
duyar duymaz onu kucaklarına alıp, kendi kendilerine derin uykuya
geçmelerine engel olmaktır. Bu tür yanlış yaklaşım, 3-4 saatte bir hafif
uykuya geçen bebeğin her seferinde uyanma ve beslenmeye alışması ve bunu
rutin uykunun bir parçası olarak algılamasıdır. Bu alışkanlık bir yerleşti
mi, ilerleyen aylarda değiştirmek çok daha zordur.
Yedi aylık bebek ve uyku
Her ne kadar bebeğiniz 7. Aya kadar geceleri kesintisiz 8-12 saat uyumayı "öğrenmiş"
de olsa, oturmak, sürünmek, emeklemek gibi bu dönemde kazandığı yeni
yetenekler, geceye de taşınacak ve kimi sorunlar çıkaracaktır. Yeni durum,
gece uyanmalarını kolaylaştıracak, tekrar uykuya dalmayı güçleştirecektir.
Benzer güçlükler, gündüz uykuları için de geçerlidir. Anne-babaya düşen, 4.
ayda yaptığımız önerileri tekrar uygulamaktır. 7 aylık bebek, kesintisiz
gece uykusu yanında öğleden önce ve sonra birer kez olmak üzere toplam en az
iki gündüz uykusu uyumalıdır. Uyumasa bile, bu saatleri yatakta kendi başına
geçirmeyi öğrenmelidir. Buna sadece bebeğin değil, anne-babanın da ihtiyacı
vardır.
Dokuz aylık bebek ve uyku
Daha önce söylediğimiz gibi, kazanılmış yeni yetenekler, uyumayı
güçleştirmektedir. Dokuz aylık bebek, artık kendi kendine ayağa kalkabilir,
geceleri de kalkacaktır, hem de siz onu uyuması için yatağına bırakıp
odasından çıkar çıkmaz! Bu olay, belki on defa tekrarlanacaktır! Bu durumun
üstesinden gelebilmek için "kararlı" olmalısınız. Tekrar tekrar ayağa kalkma
ve ağlamalar üzerine onu yatağından alıp salona geçmeyin. Kesinlikle
yataktan kalkmasına izin vermeyin, kararlılığınızı görsün, uyuması
gerektiğini anlasın. Gece uyanmaları sırasında da aynı yöntemi
uygulamalısınız.
9-12 ay
Bu aylarda muhtemelen bebeğiniz geceleri 10-12 saat ve gündüzleri iki kez
yarım-2 saat uyuyor olacaktır. Size düşen ise yatma zamanı alışkanlıklarını
bozmamasını sağlamak, kendi kendine uyuması için gerekenleri yapmak
olmalıdır.
12-18 ay
Bu aylarda bebeğiniz günde 13-14 saat uyuyacaktır. 18 aylık olduğunda günde
iki kez olan kısa gündüz uykularını öğleden sonraları yarım-iki saatlik tek
uykuya indirebilir. Size düşen ise yatma zamanı alışkanlıklarını bozmamasını
sağlamak, kendi kendine uyuması için gerekenleri yapmak olmalıdır.
18- 24 ay
Geceleri 10-12 saat, gündüzleri 2 saatlik bir öğlen uykusu yeterli olacaktır.
Bu aylarda çocuğunuz oluşturduğunuz alışkanlıkları yıkabilmek için çeşitli
hilelere başvurabilir.