Uyku kalitesi sagliginizin göstergesi

(4-Nisan) Psikiyatrik hastaliklar, ilaç kullanimi, sigara, çay ve kahve tüketimi gibi nedenlere bagli olarak uyku sorunlari görülebiliyor.

Uyku problemi yasayanlarin yüzde 10-20’sinde kroniklesme ortaya çikiyor. Uyku bozuklugunun temelinde yatan nedenler basitten baslayarak çok daha komplike olanlara kadar genis bir yelpazeye yayiliyor. çözümlenemeyen gündelik yasam sorunlari, psikiyatrik bozukluklar, yaslilik ve kullanilan ilaçlar uykusuzlukta etkili oluyor.

(Yasadigimiz yüzyilin temposundan çogumuzun “uyku hijyeni” etkileniyor. Uyku bozuklugunu birçok kisi az uyumak, ya da uyuyamamak diye nitelendirse de çok fazla uyumak da bir sorun olarak kabul ediliyor.)


UYKU BOZUKLUGU
“Uykuya dalma, uykuyu sürdürme ve sonlandirmayla iliskili durumlara bagli olarak uykunun dinlendirici ve saglikli olamamasina, bunun sonucunda gündüz uyaniklik zamaninin sagliksiz geçirilmesine neden olan tüm rahatsizliklara uyku bozuklugu diyebiliriz. Amerikan Uyku Bozukluklari Birligi’nin 1997 yilinda yaptigi siniflandirmaya göre 88 çesit uyku bozuklugu oldugu biliniyor. Bunlari birkaç büyük grupta toplarsak tüm uyku bozukluklarini uykusuzluk, uyku süresinin uzamasi, gündüz uyuklama ve uykuda ortaya çikan anormal durumlar olarak özetleyebiliriz.”

UYKUSUZLUK TIPLERI
Uykusuzluk; uykuya dalamama, uykunun bölünmesi ya da erken uyanma biçiminde ortaya çikabiliyor. Uykusuzlugun bir belirti olduguna isaret eden Dr. Nalan Ertas, “Uykusuzluk; psikiyatrik, tibbi hastaliklar ya da spesifik uyku bozukluklariyla birlikte görülse de çogunlukla psikiyatrik ve psikofizyolojik kökenlidir” diyor ve devam ediyor:


“Uyku süresinin uzamasi, sabah kolaylikla uyanamama ve gündüzleri uyuklama durumudur. Bu hastalar, uygun olmayan ortam ve kosullarda, örnegin araç kullanirken, okulda, isyerinde, sosyal etkinliklerde uyuyakalirlar. Daha uzun süre uyumakla bu yakinmalari düzelmez; sabah yorgun uyanirlar, bir konuya yogunlasmakta ve dikkatlerini sürdürmekte zorluk çekerler. Sebepler arasinda uyku apneleri, narkolepsi, birçok psikiyatrik, medikal ve nörolojik hastalik, ilaç ya da alkolün kötüye kullanimi sayilabilir.


Uykuda ortaya çikan anormal durumlar arasinda, uykuda yürüme, konusma, kabuslar görme, gece isemesi, dis gicirdatma, REM uykusunda davranis bozuklugu, periyodik bacak hareketleri, uykuda epileptik nöbetleri görmek mümkün.”

UYKU APNESI
Uykuda soluk kesilmesi olarak tarif edilen apne hastaliginin görülme sikligi yüzde 1-10 arasinda degisiyor. Uyku-apne hastaligi erkeklerde kadinlara oranla 10-20 kat daha fazla görülüyor. Dr. Nalan Ertas, uyku süresinin uzamasi ve gündüz uykululugun en sik nedeni olan uyku-apne hastaliginin normal kilosunun üstünde, ileri yaslarda, üst solunum yollarinda problemleri olanlarda, erkeklerde, menopoz sonrasi kadinlarda ve ailesel yatkinligi olanlarda sik görüldügünü belirterek sunlari söylüyor:


“Uyku apnesi kandaki oksijen miktarini azalttigi için beraberinde kalp hastaligi, yüksek tansiyon, cinsel islev bozuklugu gibi birçok soruna neden olabilir. Uykuda dis gicirdatma, yürüme, konusma, kabuslar, gece isemesi gibi uykuda ortaya çikan anormallikler ergenlik çagindakilerde, ailesel yatkinligi olanlarda ve psikolojik etkenlere bagli olarak görülür. Bu yakinmalar seyrek olmayarak uykuda ortaya çikan epilepsi (sara) nöbetleri ile karisir. çünkü bazi sara tipleri yalnizca uyku sirasinda kendini gösterir. Uykuda periyodik bacak hareketleri hastaligi kansizlik, üremi, seker hastaligi, hormonal düzensizlikler, bel ve boyun fitiklarinda daha sik görülüyor.”

TANI YöNTEMLERI
Uyku bozuklugunun birçok farkli tipi oldugu için hastanin ayrintili bir biçimde degerlendirilmesi gerekiyor. “Uykusuzluk problemi olanlarin bazilarinda, uyku süresi uzamis olanlarin ise büyük çogunlugunda uyku laboratuvarinda polisomnografik inceleme yapmak gerekir” diye konusan Dr. Nalan Ertas, “Polisomnografi, beyin dalgalari (EEG), göz hareketleri (EOG), bacak ve çene kasindan EMG, EKG, horlama sesi, agiz-burun, gögüs ve karindan solunum hareketleri, kandaki oksijen yogunlugu ve yatis pozisyonu verilerinin en az alti saat süreyle bilgisayar ortaminda kaydedilmesinden olusur. Bu biriktirilen verilerin degerlendirilmesi ile uyku bozuklugunun nedeni aydinlatilir” diyor.

TEDAVIDEKI BASARI
Tani konulduktan sonra uyku bozuklugunun tipine göre tedavi planlaniyor. Geçici ve kisa süreli uykusuzluklar ile kronik uykusuzluklarda tedavi yaklasimi farklilik gösteriyor. Geçici ve kisa süreli uykusuzluklar hipnotik ilaçlar ve davranissal tekniklerin uygulanmasi ile düzeltilebiliyor. Dr. Nalan Ertas uyku bozuklugu tedavisinde çok yönlü yaklasimin önemine isaret ediyor:


“Uyku poliklinikleri kulak-burun-bogaz, nöroloji, psikiyatri, gögüs hastaliklari ve iç hastaliklari bilim dallarindan biri ya da birkaçini ilgilendiren uyku bozukluklarina çok yönlü bir yaklasimin yapilabildigi yerlerdir. Gerektiginde hasta bu bilim dallarindan birine yönlendirilerek tedavisi saglanir. Uyku-apne hastaliginda uyku poliklinigi, kulak burun bogaz bilim dali ile yakin iletisim içinde çalisilir. Polisomnografi sonucuna göre hasta degerlendirilerek tedaviye karar verilir. Tedavide geniz, yumusak damak, dil kökü gibi üst solunum yollari üzerinde bulunan anatomik bozukluklarin cerrahi yöntemlerle düzeltilmesi, agiz içi araçlarin kullanilmasi ya da basinçli hava üfleyen maskelerden yararlanilir. Uykuda görülen konusma, yürüme ve anormal davranislarin epilepsi nöbetlerinden ayirdedilebilmesi için poligrafik uyku vazgeçilmez bir incelemedir. Epilepsi tanisi konulmus ama tedaviye iyi yanit alinamamis hastalarda da uykuda EEG incelemesi yapilmasi daha iyi bir tani ve tedavi yaklasimi saglar. Parasomniler genellikle iyi huylu durumlardir ve bunlarda seyrek olarak ilaçla tedavi gereklidir.”

SAGLIKLI BIR UYKU IçIN...
Yatak odanizda sessizligi saglayin.
Rahat ve genis bir yatakta yatin.
Uykunuz gelmeden yatmayin.
20 dakika içinde uykunuz gelmezse kalkin.
Ayni saatte yatip ayni saatte kalkin.
Saat 19.00’dan sonra çay, kahve ve kola tüketmeyin.
Aksam agir egzersiz yapmayin.
 

 

Copyright © 2017 ·All Rights Reserved · Thehealthnews.org

İnfo.