ASTIM (Alerjiyle İlişkili Hastalıklar)

Astım, saman nezlesi ve egzama gibi sık rastlanan bazı hastalıklar alerjik yapıdadır. Ürtiker (kurdeşen) ve anafilaksi gibi ender görülen bazı önemli hastalıklara da alerjenler neden olur.


ASTIM
Çocukluk çağının en sık görülen kronik hastalığı astımdır ve Türkiyede çocukların %510'unda görülür. Erişkinlerde ise bu oran %25'tir.
Normal hava yolunun iç yüzeyi birkaç farklı hücre tipini içeren ince bir tabaka (epitel) ile kaplıdır. Kayganlaştırıcı maddeyi (mukus) üreten hücreler ve tüy gibi ince çıkıntıları olan hücreler (siliya) bunlar arasındadır. Siliyalar, ritmik bir biçimde hareket ederek mukusu yukarıya, boğazın gerisine doğru iter; buradan yutulan mukus solunum yoluyla alman tüm toz parçacıklarını da beraberinde taşınır.


Epitelin altında submukoza denilen katman vardır. Submukozanın altında ise hava yolunu çepe çevre saran ve kasıldığında havayolunu daraltan bir kas ağı bulunur.
Astım, akciğerdeki hava yollarının iç yüzeyini kaplayan tabakanın kronik bir enflamasyonudur ve:
� Hava yolu duvarlarının
şişmesine ve hava geçişlerinin
daralmasına,
� Hava yollarında mukus üretiminin artmasına
� Hava yolu kaslarında seyirme ve aşırı duyarlılaşmaya yolaçar.
 

Daralmış ve şişmiş hava yollan, havanın akciğerlere giriş çıkışının daha zor olması anlamına gelir. Bu da hışıltılı solunuma neden olur. Hava yolunun iç yüzeyini kaplayan tabakanın duyarlılığı öksürük nöbetlerine yol açar. Hava yolu duvar kasları aşırı duyarlı olduğundan burada ki daralma oldukça hızla artar, bu da soluksuz kalma ve göğüs sıkışması gibi ani (akut) semptomlara yol açabilir.
Bazen semptomlar önceden tahmin edilebilir; örneğin, kedilere karşı alerjisi olan bir kişi, kedili bir eve ziyarete gidiyorsa semptomların belirmesi beklenir. Diğer zamanlarda özel bir neden olmadan da semptomlar ortaya çıkabilir.
Semptomların en yaygın tetikleyicileri şunlardır:


�alerjenler; ev hayvanlarına ait kepek, ev tozu akarı, küf mantarı sporları gibi,
�üst solunum yolu enfeksiyonları; soğuk algınlığı gibi,
�sigara dumanı,
�yüksek düzeyde hava kirliliği,
�hava sıcaklığında ani değişiklik,
�egzersiz.


Astımı olan birçok çocuk, çoğu zaman son derece sağlıklı ve semptomsuzdur. Bu çocuklarda astım semptomları sadece tetikleyici bir etmenle temas durumunda ortaya

çıkar. O zaman da, birkaç saattenbirkaç güne dek devam edebilenastım atağı geçirirler. Bazen alerjenlere ya da sigara dumanına uzun süre maruz kalmak inatçı astım semptomlarının ortaya çıkmasına nedenolur. Tetikleyen unsurun uzaklaştırılması genellikle önemli ölçüde düzelme sağlar.


Hastalık erişkinlerde daha farklı seyreder; genellikle semptomları inatçıdır (bir başka deyişle kroniktir), ancak astımlarında atak şeklinde ani kötüleşmeler olur. Astım her yaşta, hatta yaşlılarda da gelişebilir ve bu yaşlarda sıklıkla hava yollarının enfeksiyonu olan bronşitle karıştırılır.